Bên trong nhóm "Con ghét bố mẹ"
Những ngày gần đây, một nhóm mang tên “Con ghét bố mẹ” với số lượng thành viên tăng chóng mặt thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng mạng.
Ngày 28/9, số thành viên tham gia nhóm là khoảng 50.000, chỉ sau 1 ngày, con số đó đã tăng lên 90.000.
Nhóm đăng tải nhiều bài viết chia sẻ về đời sống gia đình, mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái.

Trong đó, nhiều bạn trẻ thể hiện cảm xúc tiêu cực, nỗi thất vọng về bố mẹ khi không được lắng nghe, thấu hiểu. Một số nội dung có ngôn từ khiếm nhã, thể hiện suy nghĩ lệch lạc, không coi trọng giá trị gia đình.
Gần đây nhất, một tài khoản ẩn danh viết: “Tôi nằm trong phòng thút thít, muốn phân bua với bố lắm nhưng không có can đảm và dũng khí. Tôi tự hỏi, tại sao tôi lại có một người bố vô lý như thế, tại sao không phải là gia đình khác mà lại là gia đình này, tại sao tôi lại phải cố gắng chịu đựng”. Bài đăng thu hút nhiều lượt tương tác.

Bên cạnh đó, nhóm xuất hiện nhiều bài đăng của phụ huynh, phản bác ý kiến tiêu cực của trẻ, bày tỏ nỗi lo ngại về sự tồn tại của nhóm. Một số khác lại kêu gọi cha mẹ lắng nghe suy nghĩ của con cái để thấu hiểu và có cách ứng xử phù hợp.
Sốc khi vào nhóm
Chị T.B. (40 tuổi, Hà Nội) biết đến nhóm này cách đây không lâu. Tò mò vào xem và đọc các bài viết, chị “sốc” khi một số trẻ có cái nhìn quá tiêu cực về bố mẹ, dùng ngôn từ khiếm nhã, cực đoan để bày tỏ ý kiến của mình.
“Nghe cái tên nhóm, tôi đã đủ sốc, càng bất ngờ hơn nữa khi nhóm thu hút đến 90.000 thành viên.
Dạo nhóm một lúc, tôi vừa thương các con, vừa lo cho chính mình. Tôi cứ nghĩ, có khi nào con mình cũng ở trong nhóm, đăng bài chê trách bố mẹ hoặc bực tức bố mẹ điều gì đó mà không nói ra”, chị B. bày tỏ.

Chị Đ.L. (45 tuổi, Hà Nội) có hai người con, con trai 16 tuổi, con gái 13 tuổi. Khi dạo nhóm “Con ghét bố mẹ”, đọc được những lời khiếm nhã của con trẻ, chị sốc và đau lòng.
Chị tự hỏi, liệu con mình có bao giờ nhắn tin với bạn bè kể xấu bố mẹ hay tham gia nhóm này để nói lời tiêu cực.
“Một lần, tôi phát hiện con gái nhắn tin với bạn, phàn nàn rằng con thường bị mẹ so sánh với anh trai. Dù lời lẽ nhẹ nhàng nhưng tôi vẫn rất buồn vì thực tế, tôi không làm vậy.
Kể từ đó, mỗi lần mắng con xong, tôi lại tâm sự với con rằng ‘mẹ dạy con là để con sống tốt hơn, mẹ thương mẹ mới mắng’. Tôi cũng đe con, không được kể xấu bố mẹ với bạn bè, kẻo bị các bạn kích động khiến ghét bố mẹ thêm”, chị L. chia sẻ.
Khi theo dõi nhóm, chị Nguyễn Hương (46 tuổi, Hà Nội) lại có góc nhìn khác. Chị cho rằng, đây là một cách giúp cha mẹ hiểu hơn suy nghĩ, cảm xúc, thậm chí là “góc tối” ở con cái.
“Tôi thấy thương các con. Mục đích lập nhóm của các con là để giải tỏa cảm xúc tiêu cực. Có thể phục huynh vào đọc sẽ bị sốc nhưng chúng ta phải chấp nhận, các con có cả khoảng sáng và khoảng tối.
Có những bạn ngoan ngoãn, học giỏi nhưng nội tâm vẫn có khúc mắc. Tuy nhiên, con đang sống trong vỏ bọc ‘con ngoan trò giỏi’ nên không dám bày tỏ những ấm ức dồn nén trong mình. Điều đó rất nguy hiểm”, chị Hương chia sẻ.
Chị mong rằng, thay vì nhìn nhận tiêu cực về nhóm này, các phụ huynh hãy tiếp cận một cách phù hợp để hiểu hơn suy nghĩ của con cái.
Chuyên gia cảnh báo
Trao đổi với PV VietNamNet, TS. Phạm Thị Thúy (Giảng viên Học viện Chính trị khu vực 2, chuyên viên tham vấn Nhà văn hóa Phụ nữ TPHCM) cho hay, có nhiều nguyên nhân khiến nhóm trẻ tham gia hội nhóm “Con ghét bố mẹ”.

Một số bạn trẻ có nhu cầu giải tỏa cảm xúc tiêu cực liên quan đến mối quan hệ với cha mẹ, nhu cầu được lắng nghe và tìm kiếm sự đồng cảm, nhu cầu tìm hiểu tâm lý của bạn bè đồng trang lứa, sự tò mò…
Ngoài ra, nhóm “Con ghét bố mẹ” còn thu hút cả phụ huynh tham gia với mục đích tìm hiểu tâm lý, nhu cầu của trẻ hoặc để phản bác lại bài đăng, ý kiến tiêu cực của các con.
“Dù tên nhóm ‘Con ghét bố mẹ’ gây cảm giác tiêu cực và nhạy cảm nhưng nhu cầu về một kênh/không gian để bày tỏ, giải tỏa cảm xúc là hoàn toàn chính đáng đối với các con”, chuyên gia chia sẻ.
Tuy nhiên, khi trong nhóm có nhiều nội dung tiêu cực, lời lẽ khiếm nhã, thậm chí xúc phạm đấng sinh thành, phủ nhận giá trị gia đình… thì sự tồn tại của nhóm này ẩn chứa nhiều rủi ro cho cả trẻ em lẫn phụ huynh.
Đối với nhóm trẻ trực tiếp đăng bài trút giận, bài viết tưởng chừng giúp giải tỏa cảm xúc thực chất lại làm gia tăng sự bi quan và thù hằn với cha mẹ. Chưa kể, đây còn là hành vi lệch chuẩn, khiến bản thân mất kết nối với gia đình.
Đối với nhóm trẻ chỉ vào nhóm để đọc và theo dõi, khi bản thân đang mang cảm xúc tiêu cực, việc đọc các bài viết cực đoan, khiếm nhã sẽ củng cố thêm suy nghĩ lệch lạc, hình thành cách nhìn phiến diện và mất niềm tin vào cha mẹ.
“Chưa kể, trẻ còn phải đối diện với nguy cơ bị kẻ xấu lừa đảo, lợi dụng – những kẻ đang rình rập trong nhóm, lợi dụng tâm lý mong manh của trẻ để tiếp cận, dụ dỗ”, chuyên gia cảnh báo.
Đối với nhóm phụ huynh theo dõi nhóm, các bài đăng tiêu cực của con trẻ có thể khiến họ nảy sinh tâm lý bi quan, mất niềm tin và áp dụng các biện pháp ứng xử cực đoan với con cái. Điều này vô tình khiến cha mẹ và con cái mất kết nối.
Chuyên gia tâm lý nói thêm, nếu phát hiện con tham gia hoặc theo dõi nhóm “Con ghét bố mẹ”, phụ huynh không nên hoảng sợ, lo lắng hay tỏ thái độ thành kiến, thay vào đó hãy coi đây là cơ hội để đối thoại và kết nối lại với con.
“Cha mẹ hãy ngồi xuống trò chuyện với con, tìm hiểu lý do con vào nhóm, ghi nhận một số điểm tích cực của nhóm như giúp cha mẹ - con cái hiểu nhau hơn để tạo không khí cởi mở.
Sau đó, cha mẹ hỏi con xem có điều gì cha mẹ làm chưa đúng, khiến con chưa hài lòng, đề nghị con chia sẻ thẳng thắn. Nếu con không thể nói trực tiếp thì có thể nhắn tin viết thư tay… Cuối cùng, cha mẹ hãy khẳng định, mình luôn sẵn sàng lắng nghe con trong mọi trường hợp”, chuyên gia chia sẻ.
Nhịp nhanh, tình tiết gây sốc khiến phim ngắn AI dễ cuốn người xem từ tập này sang tập khác. Chuyên gia chỉ ra những hệ lụy khi việc xem trở thành thói quen khó kiểm soát.
Trang Thư

Làm công việc tự do, Nguyễn Vi (26 tuổi, TP.HCM) có nhiều thời gian trống trong ngày. Vài tháng nay, thay vì chỉ lướt TikTok, Vi bắt đầu xem các phim ngắn được tạo bằng AI.
Điểm chung của những bộ phim này là thời lượng rất ngắn, xoay quanh những kịch bản kích thích sự tò mò và bức xúc như tranh đoạt quyền lực, trả thù, phân biệt giàu nghèo…
“Việc những nhân vật bị ức hiếp thậm tệ bỗng trở nên quyền lực, giàu có rồi quay lại trả thù những người từng bắt nạt mình khiến tôi thấy hả dạ”, Vi nói.
Nội dung dung tục, bạo lực
Vi thừa nhận những bộ phim này gần như "không phải tốn chất xám để suy nghĩ". Khi xem xong, cảm xúc không bị ảnh hưởng theo sự vui buồn của nhân vật như những bộ phim tình cảm dài tập thông thường.
“Mình làm việc cả ngày nên đã rất mệt rồi, không có nhu cầu xem những bộ phim dài tập, tình tiết rối não và phải chờ đợi hàng ngày”.
Mỗi tập phim chỉ kéo dài vài phút nhưng có rất nhiều tình tiết câu kéo sự chú ý.
Chia sẻ với Tri Thức - Znews, nhiều người cho biết họ thường thấy một số khoảnh khắc gây sốc của phim được Facebook hay TikTok đề xuất. Tuy nhiên, khi đến đoạn cao trào, họ được quảng cáo tải những app riêng để xem tiếp. Khi vào app, người dùng vẫn được xem miễn phí một số tập phim ban đầu. Đến những tập sau thì bắt buộc phải xem quảng cáo hoặc mua gói VIP mới được xem tiếp.
Ở phần giao diện, các ứng dụng này thường gợi ý những bộ phim mang yếu tố sắc dục, nhạy cảm, bạo lực… với dòng miêu tả “được nhiều người xem”. Tuy nhiên, ứng dụng không hề có cảnh báo hay giới hạn độ tuổi.
Đặc biệt, giá tiền của những ứng dụng này không hề rẻ. Nếu nền tảng xem video không quảng cáo thông thường chỉ mất khoảng 100.000 đồng/tháng, thì những ứng dụng này phải trả từ 100.000 đến 250.000 đồng cho 1 tuần sử dụng. Nếu đăng ký gói năm, mức phí dao động từ 1,5 đến 1,8 triệu.


Mức giá của 1 ứng dụng xem phim ngắn.
Vòng lặp nguy hại
Về mặt truyền thông, ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, chỉ ra rằng phim ngắn AI thường đánh trúng tâm lý tò mò của người xem.
“Mỗi tập phim rất ngắn, tình huống được đẩy lên rất nhanh rồi kết thúc bỏ ngỏ. Muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo thì người xem phải bấm tiếp tục, một tập rồi lại thêm một tập. Đó là cơ chế giữ chân”.
Theo bà Phạm Thị Thúy, phim AI đang đánh trúng tâm lý của nhiều người dùng hiện đại.
Đồng thời, nền tảng sẽ nhận định người dùng yêu thích thể loại này vì đã xem hết nên tiếp tục đưa những nội dung tương tự. Vòng lặp sẽ hình thành từ đây.
Về mặt tâm lý, Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy thông tin những bộ phim ngắn AI chủ yếu xoay quanh các đề tài như xuyên không, tổng tài, trả thù, ngoại tình…
“Nội dung càng độc lạ, càng khác với cuộc sống thật thì càng làm cho người ta muốn chú ý, càng muốn xem. Với thời lượng ngắn, người xem sẽ thấy rất tò mò và bị cuốn theo”.
Chưa kể, cách giải trí của con người ở thời hiện tại không chỉ là nội dung hấp dẫn hay sâu sắc. Giữa cuộc sống bận rộn, căng thẳng, nhiều người sẽ chọn những hình thức giải trí đơn giản để “tìm quên”.
“Nhu cầu và cảm xúc của con người trong xã hội hiện đại là được giải trí đơn giản để quên sự mệt mỏi, bận rộn. Đó là lý do có những bộ phim khá chán, phi logic mà vẫn có nhiều người xem”, bà nhận định.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy chỉ ra rằng việc xem phim ngắn AI quá nhiều có thể ảnh hưởng đến đời sống, tâm lý con người. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc vào nguyên nhân và thời lượng xem của từng người.
Đầu tiên, xem phim AI hoặc bất cứ loại phim nào trong thời gian dài đều khiến người xem cảm thấy mệt mỏi, ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và nuốt mất thời gian dành cho những hoạt động lành mạnh.
Những điều này tác động trực tiếp đến chất lượng sống, cảm xúc, công việc, thời gian cho bản thân và thời gian nói chuyện với người thân, bạn bè.
Thứ hai, nếu cá nhân bị áp lực công việc nhưng không giải quyết áp lực này mà lậm vào phim ngắn để “tìm quên”, họ có thể càng áp lực, lo âu.
“Khi quay trở lại công việc - vấn đề áp lực cốt lõi, họ dễ tăng cảm xúc tiêu cực, lo lắng, khó chịu. Nó gia tăng vấn đề hiện tại của họ, chứ không phải tại phim ngắn mà họ bị như vậy”.
Đặc biệt, bà cho biết việc xem những bộ phim AI có nội dung thiếu sâu sắc có thể làm suy giảm khả năng suy nghĩ của người xem. Bởi lẽ phim không đánh đố, não của người xem sẽ không được sử dụng một cách hiệu quả. Trong tâm lý học, điều này giống như việc mất đi thời gian để rèn luyện cơ bắp tâm trí.
“Xem phim, video ngắn, lướt điện thoại nhiều làm chúng ta mất khả năng tập trung, chú ý. Chúng ta không còn đủ kiên trì để đọc một cuốn sách, tài liệu dài hoặc làm những công việc chuyên sâu”.
Cuối cùng, theo tiến sĩ, nếu không biết kiểm soát và dừng kịp thời thì người xem có thể rơi vào trạng thái lệ thuộc phim ngắn, xa rời cuộc sống thật. “Người trẻ không thể tập trung học tập, người lớn thì không tập trung vào việc làm. Đó là một vài hậu quả về cảm xúc, hành vi và cuộc sống”.
Giảm khả năng đồng cảm
Nghiên cứu của Đại học Oxford công bố trên tạp chí NeuroImage năm 2023 cũng chỉ ra rằng, những người tiêu thụ video ngắn nhiều hơn 3 tiếng/ngày xuất hiện tình trạng giảm mật độ chất xám đáng kể.
Các phim ngắn có nhiều phân cảnh nhạy cảm, dung tục nhưng không bị gắn mác người lớn.
Bởi các luồng nội dung dồn dập của phim ngắn khiến não quen với việc nạp dopamine nhanh. Hậu quả lâu dài là “suy giảm khả năng tư duy sâu và tính kiên nhẫn”.
Phim ngắn cũng làm gia tăng lo âu, cô lập xã hội. Việc lệ thuộc vào video ảo làm giảm khả năng “đồng cảm và kết nối cảm xúc với người thật”.
Từ đó, người xem dễ rơi vào cảm giác trống rỗng và áp lực khi so sánh bản thân với những hình ảnh bị thổi phồng trên mạng. Một phân tích tổng hợp công bố đầu năm 2026 trên tạp chí Journal of Medical Internet Research chia người dùng làm 2 nhóm:
Nhóm người xem có dấu hiệu nghiện thực sự, tức cảm thấy lệ thuộc, khó dừng lại và bị ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Mức độ nghiện càng cao thì trầm cảm, lo âu, căng thẳng và cảm giác cô đơn càng tăng theo, còn cảm giác hài lòng với cuộc sống thì giảm xuống.
Ở một số ít cá nhân, việc nghiện xem video ngắn có thể dẫn đến tình trạng khó diễn đạt cảm xúc, cảm giác trống rỗng kéo dài, và ở một số trường hợp là cả ý định tự làm hại bản thân.
Ngược lại, ở nhóm chỉ xem theo thói quen thông thường, phần lớn những mối liên hệ tiêu cực này biến mất, thậm chí có xu hướng bớt lo âu hơn. Khi ấy, video ngắn lại đóng vai trò xả stress.
Phong cách phỏng vấn lập dị của Steve Jobs
Jobs đặt ra những khuôn phép chặt chẽ trong quy trình tuyển dụng. Ông thường hỏi những câu kỳ cục sở trường để xem xét ứng cử viên phản ứng thế nào trong tình huống bất ngờ. Mục tiêu là thu nhận đúng người, những con người sáng tạo, thông minh tinh quái và một chút nổi loạn.
Vấn đề 'nhạc rác' và nghệ sĩ 'lệch chuẩn' một lần nữa được đẩy lên cao trào khi cơ quan chức năng có những động thái mạnh mẽ. Bên cạnh đó, công chúng cũng tích cực điểm danh, lên án những cá nhân, sản phẩm âm nhạc đang 'đầu độc' cộng đồng.
Các sản phẩm âm nhạc độc hại lâu nay vẫn len lỏi trong đời sống văn hóa, gieo rắc những hậu quả khôn lường cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Trong danh sách bài hát bị “điểm tên”, một số sản phẩm như Sự nghiệp chướng của Pháo thu hút hàng chục triệu lượt xem trên mạng, từ đó đặt ra nhiều lo ngại
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH YOUTUBE
Khi âm nhạc thành "thuốc độc"
Những ngày qua, vấn về này lại trở nên "nóng" hơn bao giờ hết khi một bài hát của ca sĩ Jack với ca từ cợt nhả, dung tục, "lệch chuẩn văn hóa" bị công chúng lẫn cơ quan chức năng lên án dữ dội. Không chỉ có trường hợp này, hàng loạt sản phẩm như Sự nghiệp chướng (Pháo), Miền mộng mị (Gducky), CLME (Hoàng Tôn - Andree - Tinle), Chưa bao giờ (DSK), Kẹo (Andree), Cao ốc 207 (B Ray - Đạt G), Trình (Hieuthuhai), Em iu (Andree - Bình Gold)… cũng bị gọi tên.
Các sản phẩm âm nhạc kể trên bị liệt vào "danh sách đen" bởi ca từ vô nghĩa, cẩu thả, thậm chí phản cảm, thô tục; làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt. Không dừng lại ở đó, nhiều bài hát còn cài cắm nội dung, thông điệp phản cảm, độc hại: từ trút giận, đả kích nhau cho đến cổ súy lối sống lệch lạc, buông thả, trụy lạc, sử dụng chất kích thích, hành xử giang hồ, cùng những tệ nạn xã hội khác.
Ngày 27.10, Cục Nghệ thuật biểu diễn và Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ VH-TT-DL) đã có buổi làm việc về phương án chấn chỉnh, xử lý nghiêm tình trạng gần đây xuất hiện nhiều ca khúc có lời lẽ phản cảm, lệch chuẩn văn hóa phát tán trên mạng xã hội. Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc khẳng định sẽ kiên quyết yêu cầu các đơn vị xử lý thật nghiêm khắc đối với hoạt động âm nhạc lệch chuẩn, có ca từ phản cảm, cách ăn mặc không phù hợp, không đảm bảo yếu tố thuần phong mỹ tục, tính giáo dục.
Trên thực tế, đã có nhiều trường hợp nghệ sĩ bị cơ quan quản lý xử phạt vì sản phẩm âm nhạc có ca từ, nội dung phản cảm, dung tục, "lệch chuẩn văn hóa". Trong số đó phải kể đến rapper Chị Cả bị xử phạt năm 2021 vì bài Censored sử dụng từ ngữ phản cảm, trái thuần phong mỹ tục. Cùng năm, nhóm Rap Nhà Làm bị phạt 45 triệu đồng vì một sản phẩm có nội dung xúc phạm tín ngưỡng, tôn giáo. Năm 2022, Sơn Tùng M-TP bị phạt 70 triệu đồng, buộc gỡ, tiêu hủy toàn bộ bản ghi MV There's No One At All vì mang thông điệp tiêu cực, không có tính giáo dục. Dù đã có những động thái răn đe từ cơ quan chức năng, tình trạng này vẫn tiếp diễn. Điều đó khiến công chúng đặt câu hỏi: "Bao giờ mới dẹp được nhạc rác?".
Hệ lụy từ "nhạc rác"
Một nghịch lý cần quan tâm là việc các ca khúc chứa ca từ dung tục, phản cảm và cả những bài hát cổ súy lối sống độc hại khi ra mắt lại được nhiều khán giả trẻ đón nhận. Trong danh sách bài hát bị Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM "điểm tên", Trình của Hieuthuhai có hơn 31 triệu lượt xem, còn Sự nghiệp chướng của Pháo đạt hơn 25 triệu lượt xem, chỉ tính trên nền tảng YouTube.
Hieuthuhai nằm trong số những nghệ sĩ bị “réo tên” vì các sản phẩm âm nhạc “lệch chuẩn”, ảnh hưởng tiêu cực đến khán giả
ẢNH: N.V
Ca từ độc hại, dung tục mang đến nhiều hệ lụy đối với người nghe, đặc biệt là khán giả trẻ. Trong văn bản của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM nêu rõ: "Những biểu hiện âm nhạc như trên làm ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, thẩm mỹ nghệ thuật, chuẩn mực ứng xử văn hóa, ảnh hưởng đến suy nghĩ, hành động, nhất là trong giới trẻ và cái nhìn của công chúng về hình ảnh người nghệ sĩ".
Lướt trên mạng xã hội, không khó để tìm thấy những sản phẩm âm nhạc đi ngược lại với chuẩn mực văn hóa song lại được ủng hộ với lượt xem, lượt tương tác cao. Đây là thực trạng đáng báo động trong môi trường nghệ thuật, cho cả người sáng tạo và cả người tiếp nhận. Bởi thực tế, nếu không được xử lý nghiêm, hướng đi này nghiễm nhiên trở thành "công thức" cho nhiều nghệ sĩ trẻ trên hành trình thực hiện một tác phẩm âm nhạc. Lâu dần, những chuẩn mực trong sáng tạo nghệ thuật bị phá bỏ, môi trường văn hóa từ đó cũng rơi vào tình cảnh "con sâu làm rầu nồi canh" nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.
Bày tỏ quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nhận định: "Bài hát về bất cứ chủ đề nào, nội dung nào, có thể vui tươi, hạnh phúc, hay đau đớn, buồn khổ, trách móc, bất mãn... gì cũng được, nhưng đều phải được chăm chút từng ý tứ câu từ chứ không đơn thuần như trò chơi ngữ nghĩa gán ghép những câu nói đời thường thô tục vào một giai điệu khiên cưỡng nào đó. Một bài hát có thể hay hoặc chưa hay, có thể dở hoặc không hợp thời, có thể mang tính thị trường hay mang chất học thuật, sao cũng được nhưng tuyệt đối không được vô sỉ, vì đó là đứa con tinh thần của mỗi người nhạc sĩ, là đại diện cho tâm hồn và phông văn hóa của người nhạc sĩ đó, mà đã mang danh nhạc sĩ thì có nghĩa là người làm ra những tác phẩm đẹp về âm nhạc".
Ở góc độ người nghe, nhiều bạn trẻ bị những ca từ dung tục, lối sống độc hại điều hướng, từ đó nảy sinh những biểu hiện lệch lạc về cả lời nói lẫn hành động. Theo đánh giá của nhạc sĩ Sỹ Luân, khi những điều phản cảm được lặp đi lặp lại sẽ vô tình trở thành một điều bình thường trong xã hội. Tác giả ca khúc Áo dài ơi nhận định nếu không có biện pháp xử lý nghiêm sẽ trở thành mối nguy cho xã hội.
Tiến sĩ Xã hội học, chuyên viên tâm lý Phạm Thị Thúy (giảng viên Học viện Chính trị khu vực II), nhận định đôi khi những hành vi phản cảm được số đông tung hô khiến nhiều khán giả trẻ nghĩ rằng đó là điều đúng đắn. "Sự lệch chuẩn đó diễn ra một cách âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm. Về lâu về dài, khi nghe nhiều những sản phẩm có ngôn từ lệch lạc như thế sẽ ngấm vào bộ não của trẻ, không chỉ làm lệch chuẩn suy nghĩ mà thậm chí còn bình thường hóa những cái xấu, cho rằng những điều đó là bình thường, là phong cách, là cá tính. Các bạn tuổi teen bị ảnh hưởng nhiều hơn cả vì đang ở độ tuổi hình thành bản sắc cá nhân, dễ bị ảnh hưởng bởi hoạt động nhóm, ví dụ bạn bè thần tượng ai thì các bạn cũng dễ thần tượng theo, thích nổi loạn, làm những điều bố mẹ cấm đoán, về lâu về dài ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách", bà Thúy nhấn mạnh.
Âm nhạc vượt trên khuôn khổ giải trí còn được xem là phương tiện để truyền tải cảm xúc, thông điệp tích cực chứ không phải thành vũ khí để thóa mạ, lăng nhục nhau rồi đội lốt "sản phẩm". Bàn về vấn đề này, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung chia sẻ thẳng thắn: "Đó không phải là công năng của một bài hát. Nghệ sĩ đừng xúc phạm nghề nghiệp của mình!". (còn tiếp)
Báo Phụ nữ Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thuý (Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TPHCM) xung quanh vấn đề này.
PV: Xin bà cho biết vai trò của gia đình Việt Nam hiện nay đối với sự phát triển của xã hội?
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý: Theo tôi, gia đình có vai trò ngày càng quan trọng trong xã hội hiện đại. Nếu chúng ta làm tốt việc xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững thì nó sẽ là một giải pháp tuyệt vời cho tất cả các vấn đề của xã hội hiện đại.
PV: Theo bà, gia đình hiện đại có những điểm gì khác so với trước đây?
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý: Có thể thấy gia đình thời nay đã có nhiều tiến bộ, thể hiện trước hết ở sự bình đẳng hơn trước, phụ nữ được ra ngoài làm việc, mối quan hệ giữa chồng và vợ bình đẳng hơn, tôn trọng nhau hơn.
Thứ hai là việc đầu tư nuôi dạy con cái ngày càng được quan tâm. Đặc biệt là gia đình trẻ, nhiều cặp đôi quan tâm đầu tư cả về tài chính, sức khoẻ, tri thức và những yếu tố khác để có những đứa con khoẻ mạnh, thông minh.
Thứ ba, so với gia đình truyền thống thì sự tự do, độc lập cá nhân của mỗi người trong gia đình hiện đại ngày càng cao hơn, không còn "chồng chúa, vợ tôi" hay bố mẹ nói con phải nghe lời, áp đặt, độc đoán, gia trưởng như trước nữa.
PV: Vậy vai trò của người phụ nữ trong gia đình có những thay đổi như thế nào, thưa bà?
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý chia sẻ nội dung chuyên đề “Trường học hạnh phúc” cho hiệu trưởng các trường trên địa bàn huyện Củ Chi, TPHCM
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý: Người phụ nữ trong gia đình hiện đại đang được giải phóng khỏi những ràng buộc theo lễ giáo cũ. Họ cùng tham gia làm kinh tế, xây dựng gia đình. Ngày trước, "đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm" còn bây giờ xây nhà, xây tổ ấm là chồng-vợ cùng làm.
Phụ nữ thời nay rất năng động. Họ có tri thức, nỗ lực để thành công. Tôi cũng thấy rõ sự khác biệt trong nuôi dạy con. Phụ nữ hiện đại rất chú trọng đến việc làm sao để chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái. Họ có hiểu biết nên họ có nhiều cơ hội để tìm hiểu, tham gia các khoá học. Đó là một thay đổi rất lớn.
Theo cách ngày xưa, phụ nữ chỉ chăm con còn việc dạy con, định hướng nghề nghiệp cho con phụ thuộc vào chồng. Thời nay, người phụ nữ chủ động học cách nuôi dạy và định hướng nghề nghiệp cho con.
Trong tình yêu, hôn nhân, phụ nữ thời nay cũng khá độc lập. Nhiều phụ nữ không còn cam chịu sống cùng người chồng bạo lực, không vì cố giữ cái vỏ "gia đình hạnh phúc" mà nhẫn nhịn, bỏ qua cảm xúc bản thân. Đó là một trong những lý do hiện nay phụ nữ đứng đơn ly hôn cao.
PV: Qua thực tế nghiên cứu của bà và đồng nghiệp, theo bà, những thách thức đặt ra với gia đình Việt Nam hiện nay là gì?
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý: Gia đình đang đối mặt với nhiều thách thức. Trước tiên là sự mất cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Con người của xã hội hiện đại vẫn đề cao gia đình. Họ rất muốn gia đình hạnh phúc nhưng nhiều người lại mắc kẹt, không cân bằng được công việc và gia đình.
Nhiều gia đình, cả vợ và chồng cùng lao ra bươn chải, làm kinh tế, ít thời gian dành cho nhau và cho con cái. Đó là cái khó đến từ điều kiện khách quan.
Thách thức thứ hai là việc nuôi dạy con an toàn trong thời đại kỹ thuật số. Nhiều cha mẹ lo lắng vì con em mình có quá nhiều sự kết dính với các thiết bị công nghệ, ít vận động, giảm các giao tiếp trực tiếp trong gia đình, khiến lối sống, cảm xúc, ứng xử, hệ giá trị của con người, đặc biệt là sự duy trì các quan hệ xã hội ít nhiều bị đảo lộn.
Thách thức thứ ba là về sự bền vững trong hôn nhân đang bị lung lay, tỷ lệ ly hôn tăng. Có nhiều cặp đôi bỏ nhau vì những lý do rất đơn giản.
Một thách thức nữa là chăm sóc người cao tuổi trong gia đình. Đây là câu chuyện của Việt Nam sắp tới, không cần chờ 5-10 năm nữa khi già hóa dân số. Bố mẹ già ở quê, con cái thì đi làm xa không chăm sóc được cha mẹ hay con U70 chăm sóc cha mẹ U90…
Những vấn đề này đòi hỏi sự phát triển của viện dưỡng lão, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi…
PV: Vậy các thành viên trong gia đình cần chuẩn bị hành trang cho mình như thế nào?
Tiến sĩ Phạm Thị Thuý: Chúng ta phải chuẩn bị nhiều hành trang, bắt đầu từ những điều đơn giản để giải quyết các thách thức đã nêu ở trên. Để cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình, mỗi người phải xác định trong mỗi giai đoạn, mục tiêu của mình là gì để cân nhắc ưu tiên gia đình hay sự nghiệp?
Nếu không thì sẽ luôn bị rối trong sự mất cân bằng, đi làm thấy mình có lỗi với con nhưng ở nhà, lo cho người thân thì lại thấy mình đang tụt hậu so với xã hội.
Giải pháp thứ hai, làm thế nào để hiểu và dạy con. Thế mạnh của gia đình trẻ là có hiểu biết, điều kiện kinh tế nhưng nhiều cha mẹ chưa chấp nhận sự khác biệt của thế hệ trẻ bây giờ.
Cha mẹ phải đặt mình vào địa vị của đứa trẻ để hiểu con, kết nối với con và dạy con theo cách phù hợp với con trẻ. Nhiều cha mẹ đi tìm kiếm, học cách dạy con của người khác, càng chạy theo tìm kiếm giải pháp bên ngoài mà không quay về gần gũi con mình hơn thì họ càng mắc kẹt trong việc dạy con.
Đối với các gia đình khó khăn, họ cũng có khoảng cách với con cái. Họ phải bươn chải để mưu sinh, gần như phó mặc việc dạy con cho nhà trường. Đứa trẻ ít nhiều cập nhật công nghệ, nó sẽ có thông tin và hiểu biết hơn cha mẹ.
Thế là họ cũng không hiểu con mình. Cả hai nhóm đều rơi vào tình trạng mất kết nối với con. Điều này sẽ được tháo gỡ nếu họ nhìn nhận lại quan điểm dạy con.
Với thách thức thứ ba, quan điểm của tôi là chúng ta phải học cách làm vợ, làm chồng. Muốn giữ mối quan hệ vợ chồng tốt đẹp thì bạn phải nuôi dưỡng nó. Nuôi dưỡng không phải là giữ chặt người bạn đời mà bạn phải nuôi dưỡng chính bạn. Không gì bằng đầu tư vào bản thân.
Chúng ta cần đầu tư vào sức khoẻ, kiến thức, trình độ, năng lực, đầu tư vào cảm xúc của mình. Mình mà dậm chân tại chỗ trong khi bạn đời không ngừng tiến lên thì khoảng cách giữa hai người ngày càng xa.
Khi có người thứ ba xen vào cuộc hôn nhân, nhiều người chọn cách xử lý là đánh ghen, lo kiểm soát tiền bạc, thời gian của bạn đời. Họ quên mất đó không phải là cách bền vững để giữ hôn nhân.
Chúng ta phải làm mới mình, khi bản thân phát triển thì nếu tình yêu không còn nữa, mình vẫn có thể ung dung, tự tại, độc lập để rời bỏ mối quan hệ hôn nhân độc hại đó, để trong trường hợp nào bạn cũng có thể hạnh phúc.
30% phụ nữ tin rằng nam giới phải là người ra quyết định và là chủ gia đình; 52% phụ nữ đồng tình và chấp nhận rằng nếu họ không trông con hoặc không làm tốt việc nội trợ thì bị chồng đánh (Tổng cục Thống kê, 2020).
Phụ nữ dành gần 39 giờ một tuần cho công việc, cộng thêm 18,9 giờ làm việc nhà, trong khi nam giới làm việc 40 giờ một tuần và có 8,9 giờ làm việc nhà. Như vậy, thời gian làm việc nhà của phụ nữ cao gấp 2,1 lần so với nam giới (Tổng cục Thống kê, 2019).
Đội ngũ nhân viên y tế đã và đang chiến đấu tại tuyến đầu trong cuộc chiến phòng, chống Covid-19, rất nhiều người là nữ. Họ được nhiều người biết đến với tên gọi “nữ chiến binh áo trắng”, cùng đó là những câu chuyện vô cùng cảm động.
Các nữ nhân viên y tế không chỉ hy sinh sức khỏe, tâm lý mà cả hạnh phúc gia đình để lao vào cuộc chiến chống dịch Covid-19. Ảnh: Thanh Giang.
Xung phong vào tâm dịch
Tham gia công tác phòng, chống dịch từ tháng 5 khi dịch bệnh tại Bắc Giang bùng phát, sau đó là hỗ trợ TP HCM và các tỉnh phía Nam, hơn 160 ngày chống dịch đã để lại cho điều dưỡng Nguyễn Thị Vân Anh - Khoa Nội nhi tổng hợp, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Bắc Giang rất nhiều kỷ niệm và bài học đáng quý.
Chị chia sẻ: “Khi dịch tại Bắc Giang bùng phát, công việc của chúng tôi bắt đầu từ 7h sáng và kết thúc cũng trong buổi sáng, nhưng là 3h sáng ngày hôm sau. Trong đó có 1 tiếng nghỉ trưa và 1 tiếng nghỉ buổi tối. Chúng tôi hay đùa nhau, cởi bộ đồ bảo hộ ra thì ai cũng như vừa ngã xuống giếng lên. Có thể nói, nếu không nhờ có sự hỗ trợ kịp thời từ các địa phương trên cả nước thì anh em không thể đủ sức khỏe để có thể trụ lại tiếp tục làm viêc. Cũng chính bởi tâm lý biết ơn như vậy nên khi dịch xảy ra tại các tỉnh thành phía Nam, tôi đã xung phong cùng các chị em khác để đi hỗ trợ tại Long An, khi đó đang đứng thứ 2 cả nước về số ca mắc”.
Xung phong đi chống dịch, không quản ngại hiểm nguy nhưng chị Vân Anh cũng không hề ngần ngại khi thừa nhận nỗi sợ của chính bản thân: “Sợ lắm chứ, sợ và buồn. Sợ khi dịch bệnh bùng phát với tốc độ lây lan khủng khiếp, quá nhiều ca mắc mới. Sợ không phải lo cho chính bản thân, đã đi vào đây rồi thì sợ gì nữa, nhưng tôi chỉ lo lắng nếu chúng tôi không cố hết sức, nếu dịch bệnh tiếp tục bùng phát mà chị em chúng tôi không đủ sức khỏe để tiếp tục. Và cũng có những nỗi buồn khi chứng kiến bệnh nhân ra đi khi đã làm hết sức, đặc biệt là những bệnh nhân còn rất trẻ”.
Ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10 năm nay đối với nữ điều dưỡng Vân Anh cũng là một ngày vui, nhưng khác mọi năm ở chỗ ngày vui không trọn vẹn. Bởi theo chị, vẫn còn rất nhiều đồng nghiệp là nữ của chị còn đang chiến đấu trên tuyến đầu, cũng còn rất nhiều nữ bệnh nhân đang đấu tranh cùng Covid-19.
“Mong sao dịch bệnh mau qua, phụ nữ đã chịu rất nhiều thiệt thòi trong dịch Covid-19, tôi đã chứng kiến nhiều phụ nữ mất chồng, mất người thân do Covid-19, có người vừa nói chuyện với chồng được hai hôm thì anh mất. Mọi thứ lại dồn lên bờ vai của những người phụ nữ”- chị Vân Anh nói.
Sát cánh cùng nhau vào tâm dịch. Ảnh: P.Sơn.
BSCKII Lê Công Tước, Giám đốc bệnh viện Sản Nhi Bắc Giang chia sẻ rằng, sự tận tâm, tận tụy của các nữ y, bác sĩ là điều mà ông không thể nào quên. “Đặc thù của bệnh viện Sản nhi là số lượng người lao động là nữ nhiều hơn nam. Khi cử các em, các cháu đi chống dịch, tôi cũng rất lo lắng cho sức khỏe cũng như tinh thần của họ. Nhưng các nữ chiến sĩ của chúng tôi đã rất mạnh mẽ để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao bằng sự tận tụy từ trái tim người thầy thuốc. Đó vừa là niềm xúc động, vừa là niềm tự hào của người đứng đầu tập thể”.
“Con ở nhà ngoan để mẹ đi đánh con Covid”
Không kìm nổi những giọt nước mắt, BS Nguyễn Thu Giang - Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên tâm sự: “2 tháng trong tâm dịch cũng là 30 ngày nhớ con da diết. Trước khi đi, tôi có dạy cho cháu là ở nhà ngoan để mẹ đi đánh con Covid, bây giờ ngày nào bé cũng hỏi tôi, mẹ ơi mẹ đánh xong con Covid chưa, mẹ về với con đi. Không có mong muốn gì hơn là dịch bệnh sớm qua đi, hiện nay dịch đã được kiểm soát và có lẽ thời gian sắp tới chúng tôi sẽ được quay về”.
May mắn hơn, BS Ngô Hồng Nhung - Trung tâm Y tế quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội) vẫn có chút thời gian chăm sóc con nhỏ, dù chị chỉ về nhà khi đã rất muộn và có những khi lên đường vào nửa đêm. Được biết hoàn cảnh của BS Nhung cũng rất khó khăn, lấy chồng năm 2018 và có 1 bé trai, nhưng đến năm 2019 thì anh đột ngột qua đời trong một vụ tai nạn, đó là một mất mát quá lớn đối với BS Nhung và gia đình. Tuy nhiên chị luôn mạnh mẽ vượt lên khó khăn trong cuộc sống để cống hiến hết mình cho công việc và nuôi dạy con nhỏ.
BS Nhung cho biết: “Từ khi dịch Covid-19 xảy ra, công việc của cán bộ Khoa Kiểm soát dịch bệnh… bận như con mọn. Bất kể ngày hay đêm, mưa hay nắng, khi có lệnh là anh, chị em trong khoa lên đường làm nhiệm vụ. Vất vả, nhưng chúng tôi luôn nỗ lực hết mình nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để dịch bệnh lây lan.” 7 năm từ ngày về công tác tại Trung tâm Y tế quận Bắc Từ Liêm, chưa khi nào công việc lại phức tạp như năm nay, vừa liên tục cập nhật thông tin về tình hình dịch bệnh, các hướng dẫn chuyên môn, vừa phải triển khai nhanh các chỉ đạo của Trung ương và thành phố.
Chăm sóc bệnh nhân tại Khoa bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Thanh Kim Tùng.
Có một điều ít ai biết, tham gia chống dịch, vào vùng dịch, nơi có bệnh nhân nhiễm Covid-19, bên cạnh sự nguy hiểm phải đối mặt, cũng đồng nghĩa y, bác sĩ tự cách ly với gia đình, đối mặt với khó khăn trong quá trình tiếp nhận và áp dụng biện pháp cách ly đối với các bệnh nhân nghi nhiễm Covid-19. Một số trường hợp không hợp tác, thậm chí chống đối vì cho rằng sức khỏe của họ hoàn toàn ổn định nên không phải đi cách ly.
“Có nhiều người e ngại, bất an, nhưng với chúng tôi, khi đã khoác màu áo blouse trắng lên mình thì đó là sự tận tụy vì sức khỏe nhân dân” - BS Nhung chia sẻ.
Không gì vui hơn khi bệnh nhân khỏe lại
Là bệnh viện đầu ngành sản - phụ khoa của TP HCM với 81% viên chức, người lao động là nữ, những cống hiến của Bệnh viện Hùng Vương trong Covid-19 là không thể không đong đếm. Tập thể nữ y bác sĩ, người lao động Bệnh viện Hùng Vương trở thành lực lượng đứng ở tuyến đầu chống dịch và cũng là những y tá, bác sĩ đầu tiên của TP HCM tiếp nhận bệnh nhân để khám, nhận đỡ đẻ và mổ cho các thai phụ khi sinh bị mắc Covid-19 cũng như các phụ nữ mắc Covid-19 cần can thiệp phụ khoa cấp cứu.
TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương cho biết: “Việc điều trị Covid-19 hoàn toàn khác với chuyên khoa của Bệnh viện Hùng Vương đang phụ trách là sản phụ khoa, nhi sơ sinh. Dù gặp rất nhiều khó khăn, nhưng các y, bác sĩ tại đây vẫn luôn dốc hết sức để cứu sống các sản phụ. Đối với các bác sĩ, không có gì vui hơn khi nhìn thấy bệnh nhân được khỏe mạnh, mẹ tròn con vuông”.
TS Ngọ Văn Nhân, Giảng viên bộ môn Xã hội học, Trưởng khoa Lý luận Chính trị, trường Đại học Luật Hà Nội: Phụ nữ không chỉ là người “giữ lửa” trong mỗi gia đình
Dịch bệnh Covid- 19 đã tác động tiêu cực đến cuộc sống của nhiều người, đặc biệt là phụ nữ - những người được coi là “phái yếu” song lại thường vừa đảm đương công việc xã hội, vừa chăm lo cho gia đình. Với tinh thần trách nhiệm cao cả, các nữ bác sỹ, nữ điều dưỡng đều hết lòng chăm sóc, phục vụ, chữa trị, đặt nhiệm vụ chữa bệnh cứu người lên trên hết. Đối với họ, món quà khích lệ lớn nhất sau những khó khăn chồng chất trong môi trường đặc biệt này là cứu được người bệnh. Có bệnh nhân đã sát cửa tử nhưng đã được giành giật lại sự sống một cách thần kỳ. Miễn bệnh nhân khỏe lại là niềm vui và tinh thần của các bác sỹ cũng như được sống lại cùng bệnh nhân.
Có thể khẳng định, càng ngày vai trò của phụ nữ càng được coi trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Những đóng góp của phụ nữ không chỉ giúp “giữ lửa” cho mỗi gia đình, mà còn góp phần tạo dựng, thúc đẩy sự tiến bộ, văn minh xã hội. Trong những giai đoạn khó khăn bởi đại dịch thì vai trò của “phái yếu” lại càng được tô đậm và thể hiện mạnh mẽ.
TS Xã hội học Phạm Thị Thúy, giảng viên chính Học viện Hành chính Quốc gia Phân viện TP HCM: Nữ giới nắm vai trò quyết định trong cuộc chiến chống dịch Covid-19
Tôi vô cùng nể phục các nhân viên y tế nói chung và các nữ nhân viên y tế nói riêng vì những đóng góp vô cùng quan trọng của họ trong công tác phòng, chống dịch. Theo tôi, họ nắm giữ vai trò quyết định trong cuộc chiến chống dịch hiện nay. Nếu không có họ, có lẽ đã không thể khống chế được dịch bệnh như thời gian qua, đã không có hàng chục nghìn người được điều trị khỏi bệnh.
Nữ nhân viên y tế là những người cần được quan tâm nhiều hơn nữa. Bởi chính họ cũng là những người đã phải hy sinh rất nhiều vì nhân dân. Bản thân tôi đã từng trao đổi trực tiếp với mẹ của một nữ bác sĩ đi chống dịch với tư cách chuyên gia tâm lý. Bà cụ chia sẻ với tôi rằng cụ rất nhớ con, con cụ đi chống dịch lâu quá, mẹ già ở nhà một mình rất buồn. Nhưng chính bà lại vô cùng tự hào về công việc mà người con gái của mình đang thực hiện. Có thể thấy được, các nữ nhân viên y tế không chỉ hy sinh sức khỏe, tâm lý của bản thân để lao vào cuộc chiến này, mà còn hy sinh cả hạnh phúc của chính gia đình họ. Tất cả vì bảo vệ sức khỏe của chúng ta.
Tôi cho rằng nhân viên y tế cần được hỗ trợ, chăm sóc về cả thể chất và tinh thần. Mong rằng sẽ có thêm những chế độ, chính sách quan tâm hơn nữa tới các “chiến binh áo trắng” của chúng ta
Nghĩa Toàn (ghi)
Gần đây, tình trạng bạo lực trong xã hội diễn ra ngày càng nhiều, từ chuyện con đánh mẹ, cha mẹ đánh con, đánh ghen giữa phố, chồng ra tay đánh vợ bênh bồ, học sinh gây gổ đánh nhau, trò đánh thầy, phụ huynh đánh giáo viên, nhân viên y tế cũng bị đánh khi đang cấp cứu cho bệnh nhân, thậm chí đụng xe cũng lời qua tiếng lại rồi đánh nhau.
Thực trạng trên cho thấy một xu hướng là nhiều người đang dùng bạo lực để giải quyết vấn đề mâu thuẫn, bất chấp những giá trị đạo đức truyền thống.
Nguyên nhân, quan trọng nhất đó là vấn đề thiếu trầm trọng tình yêu thương giữa con người với con người. Trong gia đình, cha mẹ ngày càng bận rộn với áp lực công việc, mục tiêu kiếm tiền nên ít có thời gian chơi đùa, dạy dỗ con. Mỗi đứa trẻ thời nay lớn lên như “cây non thiếu nước” nên tâm hồn cằn cỗi, dễ tổn thương, nhạy cảm, đụng chuyện là hung hăng. Trong nhà trường, câu “tiên học lễ, hậu học văn” luôn được treo cao nhưng thực tế các em phải học văn nhiều nên hết thời gian học lễ. Giáo viên bị áp lực thành tích, áp lực bài vở, sổ sách, không còn thời gian quan tâm đến trạng thái cảm xúc của học trò. Trường học ngày càng ít không gian vui chơi, các trò vui chơi lành mạnh giữa thầy và trò, giữa trò và trò… Khi thiếu giao tiếp, tương tác, làm sao xây dựng được tình thương giữa thầy và trò, tình thân giữa bạn bè với nhau để đoàn kết? Vì vậy, ngày càng nhiều vụ bạo lực học đường xảy ra, đôi khi chỉ vì một cái nhìn.
Bệnh viện là nơi cứu người nhưng những hành vi tiêu cực trong bệnh viện hiện nay như sử dụng thuốc hết hạn cho bệnh nhân chỉ vì tham lợi, nâng giá các thiết bị y tế để trục lợi khiến người ta hoang mang về “y đức”. Tình trạng “phong bì” đã xâm nhập vào bệnh viện, phá hỏng chữ tâm của một số nhân viên ngành y… Con người đánh mất đi tình yêu thương, không còn biết thương mình, thương người thì dù họ ở vị trí nào cũng sẽ gây họa và kích hoạt bạo lực trong họ và trong mọi người xung quanh.
Tình trạng bạo lực gia tăng còn do con người thiếu kỹ năng chuyển hóa cảm xúc tiêu cực. Cả giận mất khôn, nhiều người để cơn giận khống chế, đánh mất lý trí và trái tim nên đã hành xử theo bản năng. Có câu: “Khi ta giận, trí khôn đi vắng”, “Khi giận trời cũng bé” là vậy. Nhiều người đánh con, đánh cha mẹ… xảy ra hậu quả nghiêm trọng mới giật mình tỉnh cơn giận thì đã quá muộn. Nóng giận là bản năng, ai cũng có thể nóng giận để rồi gây họa nên đây là vấn đề không của riêng ai, không ai được phép chủ quan với những cảm xúc tiêu cực. Chúng ta cần học cách chuyển hóa cảm xúc nóng giận để phòng ngừa cho chính mình.
Những “tiêu cực xã hội” như tham ô, tham nhũng, chạy chức chạy quyền, chạy điểm, buôn lậu, chế biến thức ăn độc hại kiếm lời… xuất phát từ lòng tham, sự vô cảm… đang diễn ra ở cấp độ xã hội, đã và đang làm bầu không khí mối quan hệ giữa con người với con người trong xã hội ngày càng căng thẳng, như nồi áp suất có thể xì hơi bất cứ lúc nào. Có thể nói, việc xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức xã hội là nguyên nhân chính làm gia tăng tình trạng bạo lực.
Vậy, hãy bắt đầu từ “giáo dục bằng tình yêu thương” trong gia đình rồi đến nhà trường. Cha mẹ cần quan tâm, yêu thương con cái bằng hành động nhiều hơn, yêu thương nhau nhiều hơn. Xây dựng một gia đình hạnh phúc là điều mà mỗi cặp vợ chồng cần quan tâm đầu tiên nếu họ yêu con và muốn con nên người. Gia đình hạnh phúc sẽ không có bạo lực. Trường học cần tạo cơ hội cho giáo viên học và thực hành cách “dạy học bằng tình yêu thương”, tạo điều kiện gắn kết tình cảm giữa thầy-trò, trò-trò sẽ giảm bạo lực học đường. Trường học hạnh phúc sẽ không có đất cho bạo lực nảy sinh.
Truyền thông đại chúng cũng cần chú ý truyền đi thông điệp “người tốt việc tốt”, khuyến khích tình yêu thương giữa con người với con người qua phim ảnh, truyền hình thực tế, phóng sự xã hội. Hạn chế tối đa các game, phim ảnh bạo lực. Các cơ quan quản lý phải xử lý nghiêm các hành vi bạo lực bằng các biện pháp phạt không bạo lực như phạt tiền, phạt lao động công ích… và tuyệt đối nghiêm cấm hành vi đánh người, xúc phạm thân thể, nhân phẩm người khác ở bất cứ đâu và với bất cứ ai.
Những khóa học chuyển hóa cảm xúc, học cách sống hạnh phúc, cách giao tiếp ứng xử dựa trên sự tôn trọng và yêu thương nên được lan tỏa trong nhà trường, nơi công sở, ngoài xã hội để góp phần giúp mọi người biết cách tháo ngòi thịnh nộ, tập sống hài hòa yêu thương, đoàn kết với mọi người xung quanh.
Hơn hết là cần giải pháp từ chính mỗi người chúng ta, hãy nói không với bạo lực. Ta tôn trọng người, người tôn trọng ta, như vậy mới có hòa bình và phát triển cho chính chúng ta…
Giảng viên, chuyên viên tâm lý
PNO - Lựa chọn một ngành nghề nghĩa là lựa chọn một tương lai. Thế nhưng, không ít các bạn trẻ rơi vào tình trạng khủng hoảng trước nghề nghiệp mà mình lựa chọn. Xoay quanh vấn đề này, tiến sĩ chuyên ngành xã hội học Phạm Thị Thúy (giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia Phân viện TP.HCM) đã có những chia sẻ.
TS Phạm Thị Thuý, Giảng viên Học viện Hành chính quốc gia (tại TP.HCM) cho biết: Tôi vẫn luôn nhắc nhở các con và các em sinh viên cùng như mọi người: Hãy bình tĩnh sống. Câu nói này nó thực sự có nhiều ý nghĩa. Ở trong mọi hoàn cảnh chúng ta hãy học cách bình tình. Bình tĩnh để tiếp nhận, đối mặt và tìm ra cách xử lý, giải quyết vấn đề phù hợp.
Cụ thể về dịch bệnh do virus corona, khi đọc được hàng trăm ngàn thông trin trên các phương tiện truyền thông, trên các trang mạng… chắc hẳn ban đầu phụ huynh ai cũng hoang mang. Từ việc hoang mang dẫn đến lo lắng, bất an. Chúng ta hãy bình tĩnh tiếp nhận thông tin, thì mới kiểm chứng được thông tin đó là chính xác hay bịa đặt. Và bình tĩnh để tìm hiểu kĩ về cách phòng ngừa.
Nhiều người khi nghe tin về khuyến cáo hãy đeo khẩu trang để phòng bệnh, đổ xô đi mua… tích trữ bất chấp giá cao, cũng nhiều người lợi dụng tình hình mà trục lợi từ gom hàng, đẩy giá. Không ít nghĩ tìm hiểu, lắng nghe thông tin không đầy đủ, chính xác vẫn nghĩ rằng đeo khẩu trang vô sẽ an toàn tuyệt đối mà quên đi, nó phải kết hợp với việc rửa tay thường xuyên bằng nước diệt khuẩn, phải giữ sức khoẻ tốt, ăn chính uống sôi, tập luyện thể thao… , hạn chế tụ tập đông người, hay khẩu trang vải thông thường cũng có thể sử dụng được, chỉ cần ta giặt sạch hằng ngày.
Thực ra những việc làm này, với nhiều người đó là những việc bình thường diễn ra hằng ngày để họ bảo vệ sức khoẻ. Nhưng với nhiều người… trở thành xa lạ, cho đến khi có dịch mới… chợt nhận ra: đeo khẩu trang ra đường, nơi đông người, rửa tay thường xuyên, luyện tập thể dục, ăn uống điều độ, sống khoẻ mỗi ngày… lại có thể phòng dịch bệnh.
Việc đối mặt với dịch bệnh hay là thiên tai, không phải là chuyện xa lạ ngày nay, nhưng chúng ta cần học cách để tiếp nhận nó và cùng chung tay tìm ra những giải pháp, thực hiện tốt việc của mỗi bản thân: sống khoẻ để bảo vệ chính mình và người xung quanh. Từ việc không xả rác bừa bãi, hạn chế rác thải nhựa, ăn uống hợp vệ sinh, tập luyện thể dục thường xuyên,… phải trở thành một thói quen, lối sống của từng người. Chỉ khi đó, khi dịch đến, chúng ta đều có cách để ứng phó, tiếp nhận các biện pháp một cách nhanh nhất và không hoang mang lo sợ.
Thảo Nguyên
“Lương chồng là của em, lương em vẫn là của em!”
Phương Mai (24 tuổi, Q.9, TP.HCM) khẳng định chắc nịch: “Tiền lương của chồng em là của em, tất nhiên mỗi tháng đều phải đưa cho em chứ. Không đưa để chồng em tiêu hết à?”.
Phương Mai mới lấy chồng được hơn một năm, cuộc sống vợ chồng son nom khá suôn sẻ, hạnh phúc. Nhìn bề ngoài, Mai tỏ rõ là người chủ động trong kế hoạch chi tiêu và tài chính trong gia đình.
Theo chia sẻ, mỗi tháng chồng cô có mức thu nhập khoảng 15 triệu đồng, khi có lương là tự động rút về đưa cho cô. Cô đưa lại 1 triệu để chồng cà phê… Còn lại mọi tiền chi tiêu ăn uống, cưới xin, ma chay, điện nước... cô đều nắm giữ.
![]() Ảnh minh họa: Shutterstock
|
Theo Hòa, việc này được hai vợ chồng thống nhất trước khi cưới, bản thân cô thấy hợp lý và chồng cũng vui vẻ làm theo. Tuy nhiên, sau này có phát sinh điều gì thì... chưa biết.
“Đàn ông phải... tự lập”
Ngọc Hân (Q.Cầu Giấy, Hà Nội) thẳng thắn nói: "Hân không giữ mà chồng Hân giữ". Lý do mà cô bạn đưa ra là: “Không thích quản lý kinh tế vì đau đầu, già người". "Hân không có gì trong tay cả”, cô còn đùa thêm.
Chuyện vợ giữ lương chồng thì nhiều, nhưng chồng giữ lương vợ thì hơi… hiếm. Bởi các ông chồng thường phóng thoáng, dễ bị cám dỗ nhiều thứ ngoài xã hội, nhưng Hân không quan ngại về những điều này. “Phải tin tưởng nhau chứ. Đàn ông con trai phải tự lập kế hoạch lo lắng chi tiêu”, cô nói thêm: “Mình đặt mục tiêu trong năm rồi cho chồng thực hiện. Mình giữ lại một ít làm quỹ riêng, phòng trường hợp bất trắc thôi".
Đồng quan điểm với Ngọc Hân, chị Thúy Anh (28 tuổi, Q. Bình Thạnh, TP.HCM) mặc dù mới chỉ sắp kết hôn nhưng dự định của chị là “nhất quyết không giữ tiền của chồng” vì “hai vợ chồng nên có một quỹ chung, ví dụ mỗi người làm được 10 triệu thì mỗi tháng bỏ vào 2 triệu, ai tiêu hết thì… nhịn, không được đụng vào. Tiền quỹ chung đó để đóng các khoản điện, nước, sinh hoạt chung… nhất là sau này có con, càng phải lo nhiều thứ”.
Chị nói thêm: “Nhiều mẹ bỉm sữa cứ đến tháng là canh me bắt chồng nộp tiền lương, rồi mỗi tuần phát cho ông vài trăm để tiêu… với chị chuyện đó quá đáng sợ. Vì chồng có kêu mình giữ mình cũng không giữ. Bản thân không rảnh để làm chuyện đó”.
![]() Được chuyển thẳng nếu chồng đồng ý nhé các bà vợ! Ảnh chụp màn hình |
Một ông chồng từng lên mạng xã hội than thở: “Trước đây, tôi cũng từng có quan điểm để vợ giữ tiền vì nghĩ rằng vợ là người sắp xếp mọi hoạt động trong nhà, từ cơm nước, chăm sóc con gái… Vì thế, hàng tháng tôi thường đưa hết tiền cho vợ. Đến khi mỗi tháng cô đưa một khoản tiền cho tôi, cô "gấu" không quên kèm theo một loạt lời dặn dò chi tiết thế nào cho tiết kiệm, trong khi cô ấy chỉ cần vui hay buồn, đều sẵn sàng mạnh tay chi tiền mua dăm ba cái váy, đôi giày… mà tôi chẳng dám ý kiến vì sợ cô ấy dỗi. Cảm giác tiền làm ra nhưng phải ngửa tay xin vợ thật sự rất khó chịu. Có khi nào nên để đàn ông cầm tiền trong gia đình thay vì phụ nữ?”.
'Ai có năng lực thì người ấy giữ tiền'
Trả lời cho câu hỏi: “Vợ hay chồng nên giữ tiền?”, tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy nói: “Ai có đủ năng lực giữ tiền thì người ấy giữ. Không quan trọng đó là vợ hay chồng, không phân biệt giới tính”.
“Tiền là tài sản chung cho cả nhà chi tiêu mọi hoạt động chung, cho nên vợ chồng cùng kiếm tiền, ai có khả năng quản lý tài chính và biết vun vén thì người ấy giữ.
Người xưa từng ví, “đàn ông là cái giỏ, đàn bà là cái hom”. Ý muốn nói đàn bà là người giữ tiền tốt, nhưng có những gia đình thực tế cho thấy, phụ nữ giữ tiền không tốt. Ví dụ như phụ nữ không biết cách chi tiêu, có những gia đình vợ bài bạc, chồng lại phải giữ tiền chứ không thể để cho vợ được. Ngược lại, chồng cũng ăn chơi, nhậu nhẹt, cờ bạc và vợ thì nên giữ tiền chứ để cho chồng giữ thì gia đình không còn tiền để chi tiêu.
“Phải xem gia đình ấy ai là người có năng lực giữ tiền, có khả năng làm cho gia đình đó ổn định về tài chính vững vàng, như người xưa gọi là "khéo co thì ấm". Vấn đề không phải là bao nhiêu tiền mà người nào có khả năng quản lý tài chính, biết phân bổ chi phí, thì nên giao cho người ấy", bà Thúy nói.
Tiến sĩ tâm lý khẳng định thêm: “Người chồng hay người vợ không nên vì sĩ diện "tôi là chồng hay tôi phải giữ tiền" hoặc "tôi là vợ tôi phải giữ tiền”.
Lê Nam







