Theo thông tin đăng tải ngày 15.7 trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Theo dự thảo, tùy điều kiện thực tế, các địa phương có thể xây dựng chính sách hỗ trợ phụ nữ mang thai, phụ nữ sinh con hoặc sinh đủ 2 con. Trẻ nhỏ có thể được trợ cấp tài chính hằng tháng đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; trẻ mầm non có thể được hỗ trợ chi phí ăn trưa.
Đáng chú ý là nhằm giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, dự thảo này cũng đề xuất tôn vinh, biểu dương những gia đình sinh 2 con đều là gái, nuôi dạy con khỏe mạnh, học tập tốt và trưởng thành.
Dù sinh con trai hay con gái, trẻ đều cần được chăm sóc bình đẳng ngang nhau
Đề xuất này đang nhận được sự quan tâm của nhiều gia đình trẻ. Chị Trần Thị Vinh (31 tuổi), làm việc tại Khu chế xuất Tân Thuận (TP.HCM), cho biết chị có 2 con gái, một bé 3 tuổi và một bé 7 tuổi. Thu nhập của hai vợ chồng tương đối ổn định nhưng riêng tiền học, tiền sữa, vui chơi, học kỹ năng và chăm sóc sức khỏe cho hai con đã chiếm gần một nửa tổng thu nhập của gia đình.
Các chính sách hỗ trợ trẻ trong những năm đầu đời đang được các gia đình trẻ quan tâm
ẢNH: AN VY
Theo chị Vinh, việc tôn vinh những gia đình sinh đủ 2 con gái có ý nghĩa tích cực, góp phần thay đổi quan niệm phải sinh con trai vẫn còn tồn tại trong một số gia đình.
Tuy nhiên, chị mong chính sách hỗ trợ không chỉ dừng ở việc biểu dương mà cần gắn với những khoản chi cụ thể như học phí mầm non, bảo hiểm y tế, tiền sữa hay chi phí khám chữa bệnh cho trẻ.
"Gia đình mình không phân biệt con trai hay con gái. Theo mình, điều khiến nhiều người e ngại sinh thêm con chủ yếu vẫn là áp lực tài chính và việc chăm sóc con khi cha mẹ đều đi làm", chị Vinh chia sẻ.
Nguyễn Hữu Phương Anh (28 tuổi), ngụ đường 10, P.Linh Xuân (TP.HCM), cho biết cô đang có 1 em bé gái 18 tuổi. Trước đây, khi mới lấy chồng, Phương Anh dự tính sẽ sinh 2 con nhưng hiện đang tạm hoãn vì chưa cân đối được tài chính.
Phương Anh nhẩm tính mỗi tháng, gia đình chi khoảng 5 triệu đồng chỉ riêng cho chuyện tiền thuê nhà, chưa kể còn tiền ăn, tiền sữa cho con và các khoản sinh hoạt lặt vặt khác. Cô cho rằng trợ cấp đến khi trẻ đủ 3 tuổi có thể giúp các gia đình giảm bớt áp lực trong giai đoạn đầu nuôi con, đặc biệt với những cặp vợ chồng sống xa quê, không có ông bà hỗ trợ.
Các gia đình cho rằng con trai hay con gái đều cần được yêu thương, chăm sóc và tạo cơ hội phát triển bình đẳng
ẢNH: AN VY
"Khoản trợ cấp dù không quá lớn vẫn cho thấy việc sinh và nuôi con được xã hội cùng chia sẻ. Tuy nhiên, điều mình thấy cần nhất vẫn là nhà trẻ có học phí phù hợp và môi trường làm việc linh hoạt khi con còn nhỏ", Phương Anh nói.
Theo Phương Anh, dù sinh con trai hay con gái, trẻ đều cần được chăm sóc, học tập và tạo cơ hội phát triển bình đẳng ngang nhau.
Không nên chỉ nhìn vào khoản tiền trợ cấp
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cho rằng đề xuất hỗ trợ gia đình sinh đủ 2 con gái mang ý nghĩa tích cực cả về chính sách lẫn truyền thông xã hội.
Theo bà Thúy, chính sách góp phần khẳng định con gái có giá trị bình đẳng như con trai, qua đó từng bước thay đổi quan niệm "phải có con trai" vẫn tồn tại trong một số gia đình.
Tuy nhiên, bà Thúy cho rằng trợ cấp tài chính chỉ nên được xem là một trong nhiều giải pháp. Chính sách cần được thiết kế phù hợp với từng địa phương, từng giai đoạn và bảo đảm tính công bằng.
Cùng với đó, bà Thúy nói cần đẩy mạnh truyền thông về bình đẳng giới, thực hiện nghiêm quy định cấm lựa chọn, tiết lộ giới tính thai nhi và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ nhỏ.
Bà Thúy đặc biệt ủng hộ đề xuất trợ cấp trẻ đến 3 tuổi bởi đây là giai đoạn cha mẹ chịu nhiều áp lực về chi phí gửi trẻ, chăm sóc sức khỏe và nguy cơ gián đoạn công việc.
"Nếu được hỗ trợ đúng lúc, người trẻ có thể cảm thấy an tâm hơn khi quyết định sinh con. Tuy nhiên, bên cạnh trợ cấp, cần có chính sách về nhà ở, thu nhập, nhà trẻ chất lượng, thời gian nghỉ sinh cho cả cha và mẹ, cũng như môi trường làm việc thân thiện với gia đình", bà Thúy nói.
Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, nhận định giá trị của chính sách không chỉ nằm ở khoản hỗ trợ vật chất mà còn ở thông điệp mọi trẻ em đều có giá trị như nhau, không phân biệt trai hay gái.
Theo ông Trung, hỗ trợ gia đình sinh 2 con gái không nên được hiểu là ưu tiên giới tính này hơn giới tính khác. Đây là biện pháp có mục tiêu nhằm hạn chế tâm lý thích con trai và tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi.
Đối với đề xuất trợ cấp trẻ đến 3 tuổi, ông Trung cho rằng chính sách sẽ góp phần chia sẻ khó khăn với các gia đình nhưng chưa đủ tạo ra chuyển biến rõ rệt về mức sinh.
Theo ông, cần đồng thời mở rộng hệ thống nhà trẻ, trường mầm non tại khu công nghiệp và khu vực đông lao động trẻ; hỗ trợ nhà ở, tín dụng cho gia đình trẻ; khuyến khích doanh nghiệp tạo điều kiện để cha mẹ cân bằng giữa công việc và chăm sóc con.
"Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy rằng không có một chính sách đơn lẻ nào có thể làm tăng mức sinh ngay lập tức. Hiệu quả chỉ đạt được khi các chính sách về kinh tế, an sinh xã hội, giáo dục, nhà ở, lao động và chăm sóc trẻ em được triển khai đồng bộ, ổn định trong thời gian dài. Đó cũng là định hướng mà TP.HCM đang từng bước nghiên cứu và triển khai để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các gia đình trẻ yên tâm kết hôn, sinh con và nuôi dạy con trong một môi trường phát triển bền vững", ông Trung nói.
Theo Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 23.12.2025 trên trang thông tin điện tử Cục Thống kê, số nam giới trong độ tuổi kết hôn (20-39 tuổi) hiện nhiều hơn nữ.
Qua ghi nhận của Thanh Niên, phía sau con số này không chỉ là câu chuyện mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài nhiều năm, mà còn phản ánh tâm lý ngày càng phổ biến ở người trẻ: vẫn mong muốn kết hôn nhưng chưa sẵn sàng bước vào hôn nhân.
Người trẻ vẫn muốn kết hôn
“Mình nghĩ mình sẵn sàng khoảng 80% để kết hôn". Chia sẻ của Bùi Nhật Tân (27 tuổi, làm trong lĩnh vực truyền thông, ngụ P.An Nhơn, TP.HCM) phần nào phản ánh tâm lý của nhiều người trẻ hiện nay. Theo Tân, điều khiến người trẻ chần chừ không phải vì khó tìm người yêu mà muốn chuẩn bị đầy đủ trước khi bước vào hôn nhân.
Nhiều người trẻ cho biết họ vẫn mong muốn kết hôn nhưng lựa chọn trì hoãn để chuẩn bị tốt hơn về tài chính, sự nghiệp và tâm thế
ẢNH MINH HỌA: QUỲNH QUỲNH
“Điều cản trở lớn nhất vẫn là công việc, tài chính, nhà ở và quỹ thời gian. Sau kết hôn còn là trách nhiệm với con cái. Mình muốn khi lập gia đình thì cả hai đều có nền tảng đủ vững để cùng nhau đi tiếp”, Nhật Tân chia sẻ.
Điều Tân mong muốn ở người bạn đời không phải ngoại hình hay thu nhập mà là sự đồng hành và thấu hiểu. “Mình hy vọng hôn nhân và con cái không trở thành gánh nặng vô hình mà sẽ là động lực để cả hai cùng phát triển", Tân cho biết.
Cùng quan điểm, Đỗ Thùy Dương (ngụ xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình), cho rằng con số hàng trăm nghìn nam giới có nguy cơ khó tìm bạn đời không đồng nghĩa nhiều người sẽ không thể kết hôn.
Theo Dương, phần lớn người trẻ vẫn mong muốn lập gia đình, nhưng ưu tiên ổn định công việc và tài chính trước khi nghĩ đến chuyện cưới xin. “Nếu kết hôn, mình vẫn ưu tiên một bạn nam có công việc ổn định, có trách nhiệm và biết chia sẻ. Hôn nhân cần được xây dựng trên nền tảng cả hai cùng sẵn sàng chứ không chỉ vì đến tuổi", Dương nói.
Trong khi đó, Phùng Xuân Mạnh (20 tuổi, ngụ xã An Thạnh Thủy, Đồng Tháp), cho biết lý do chưa muốn có gia đình sớm là muốn dành những năm tuổi 20 để phát triển bản thân, tích lũy kinh nghiệm và ổn định công việc. “Từ khoảng 25 - 30 tuổi, khi công việc ổn định và trưởng thành hơn, mình mới nghĩ đến việc kết hôn. Minh muốn khi bước vào hôn nhân, bản thân đã có thể lo được cho gia đình", Xuân Mạnh chia sẻ.
Theo chuyên gia, con số khoảng 400.000 nam giới có nguy cơ khó tìm bạn đời phản ánh nhiều thay đổi trong xu hướng kết hôn của người trẻ.
ẢNH MINH HỌA: QUỲNH QUỲNH
400.000 nam giới khó tìm bạn đời: Không chỉ do mất cân bằng giới tính
Theo ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, thông tin khoảng 400.000 nam giới có nguy cơ khó tìm bạn đời là kết quả từ các kịch bản dự báo dân số và phản ánh hệ quả tích lũy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài nhiều năm.
Ông Trung cho biết số bé trai sinh ra nhiều hơn bé gái trong nhiều thập kỷ khiến khi các thế hệ này bước vào tuổi kết hôn, sự chênh lệch về số lượng nam và nữ sẽ làm gia tăng nguy cơ một bộ phận nam giới khó tìm được bạn đời.
“Tuy nhiên, hôn nhân không chỉ phụ thuộc vào số lượng nam và nữ mà còn chịu tác động của nhiều yếu tố như sự phát triển bản thân, sự kết nối tình cảm và lựa chọn lối sống. Vì vậy, con số 400.000 là chỉ báo ở tầm vĩ mô chứ không đồng nghĩa sẽ có đúng từng ấy người không kết hôn”, ông Trung nói.
Cũng theo ông Trung, xu hướng kết hôn muộn hoặc trì hoãn sinh con của người trẻ tại TP.HCM là phản ứng thích nghi trước áp lực của cuộc sống đô thị hiện đại. Chi phí sinh hoạt, giá nhà ở tăng cao khiến nhiều người trẻ ưu tiên ổn định tài chính và sự nghiệp trước khi lập gia đình. Bên cạnh đó, phụ nữ ngày nay có nhiều cơ hội học tập, phát triển nghề nghiệp hơn nên cân nhắc kỹ giữa việc sinh con và mục tiêu phát triển bản thân.
Ông Trung cho biết thêm, nguyên nhân khác là hệ thống hỗ trợ chăm sóc trẻ em vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Với nhiều cặp vợ chồng trẻ, đặc biệt là lao động nhập cư, việc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và dịch vụ giữ trẻ khiến áp lực nuôi con trở nên rất lớn.
Theo tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhiều người trẻ hiện nay không phải không muốn kết hôn mà là còn e ngại việc bước vào hôn nhân.
Qua quá trình tư vấn và tiếp xúc với người trẻ, bà nhận thấy việc trì hoãn kết hôn xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó áp lực kinh tế chỉ là một phần.
"Nhiều bạn nam lo mình chưa đủ điều kiện tài chính hoặc chưa sẵn sàng với trách nhiệm làm chồng, làm cha. Trong khi đó, nhiều bạn nữ băn khoăn việc kết hôn, sinh con sẽ ảnh hưởng đến sự nghiệp và cơ hội phát triển bản thân”, bà Thúy chia sẻ.
Bà Thúy cho rằng để người trẻ tự tin kết hôn hơn, gia đình cần tôn trọng lựa chọn của con; doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc thân thiện để người lao động cân bằng giữa công việc và cuộc sống; đồng thời các chính sách hỗ trợ nhà ở, chăm sóc và giáo dục trẻ em cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.
“Hầu hết người trẻ mong muốn có một gia đình hạnh phúc, nhưng còn nhiều điều phải cân nhắc trước khi sẵn sàng bước vào cuộc sống hôn nhân. Bên cạnh điều kiện kinh tế, người trẻ cũng cần chuẩn bị kỹ năng giao tiếp, chia sẻ trách nhiệm và giải quyết mâu thuẫn để xây dựng một gia đình bền vững”, bà Thúy nhấn mạnh.
ĐỒNG HÀNH CÙNG CON - Tiến sĩ Phạm Thị Thuý – Giảng viên Học viện chính trị Khu vực II, Chuyên viên tham vấn tâm lý sẽ cùng chúng ta giải đáp những câu hỏitrong chủ đề Ba mẹ làm gì khi con biết yêu?
https://voh.com.vn/radio/dong-hanh-cung-con/ba-me-lam-gi-khi-con-biet-yeu-14260717000116346.html?t=0
Theo TS. Phạm Thị Thúy - Tiến sĩ Xã hội học, việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi từ những năm đầu đời không chỉ hỗ trợ phát triển nhận thức mà còn góp phần hình thành tinh thần học tập suốt đời và sự chủ động trước những thay đổi của xã hội.
Với chủ đề “Khám phá thế giới từ những Vì sao?”, sáng ngày 18/7, Diễn đàn Giáo dục Toàn diện 2026 do Hệ thống Giáo dục Mầm non Quốc tế Wisdomland World School tổ chức tại cơ sở Đảo Kim Cương, theo Ban tổ chức, đã thu hút hơn 100 phụ huynh, học sinh cùng các chuyên gia giáo dục, tâm lý và sáng tạo tham dự.
Sự kiện là dịp để phụ huynh, nhà trường và chuyên gia cùng chia sẻ những góc nhìn về giáo dục trẻ trong những năm đầu đời, đặc biệt là việc nuôi dưỡng sự tò mò, tinh thần khám phá và niềm yêu thích học tập thông qua việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi về thế giới xung quanh.
Diễn đàn Giáo dục Toàn diện 2026 do Hệ thống Giáo dục Mầm non Quốc tế Wisdomland World School tổ chức tại cơ sở Đảo Kim Cương.
Phát biểu khai mạc chương trình, ông Dương Ngọc Tú, Tổng Giám đốc Hệ thống Trường Mầm non Quốc tế Wisdomland World School, chia sẻ: “Chủ đề Khám phá thế giới từ những ‘Vì sao?’ được lựa chọn bởi chúng tôi tin rằng mỗi câu hỏi ‘Vì sao?’ của trẻ chính là điểm khởi đầu của việc học tập. Khi sự tò mò được lắng nghe và khuyến khích, trẻ không chỉ hiểu hơn về thế giới xung quanh mà còn phát triển sự tự tin, khả năng sáng tạo và niềm yêu thích học tập suốt đời”.
Diễn đàn có sự tham gia của các diễn giả hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, tâm lý và sáng tạo, gồm: TS. Phạm Thị Thúy – Tiến sĩ Xã hội học, Thạc sĩ Tâm lý trị liệu, hiện là Giảng viên tại Học viện Chính trị khu vực II với chuyên đề “Dưỡng Tâm, Rèn Trí trong thời AI”.
Ông Christopher Vũ – Giám đốc Sáng tạo Việt Nam Tinh Hoa, Giám đốc Học thuật FutureSparQ Academy với chuyên đề “Sáng tạo – Năng lực khai mở tương lai của những công dân toàn cầu”. Bà Iride Sorace – Tổng Hiệu trưởng cơ sở Đảo Kim Cương kiêm Giám đốc Học thuật Wisdomland World School với chuyên đề “Chương trình Tú tài quốc tế IB PYP dành cho bậc mầm non”.
Tại diễn đàn, các diễn giả cùng trao đổi về những năng lực trẻ cần được phát triển từ sớm như khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, hợp tác, thích ứng và chủ động học hỏi.
Tại diễn đàn, các diễn giả cùng trao đổi về những năng lực trẻ cần được phát triển từ sớm như khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, hợp tác, thích ứng và chủ động học hỏi.
Dưới góc nhìn tâm lý giáo dục, TS. Phạm Thị Thúy nhấn mạnh: “Trong thời đại AI, trẻ không chỉ cần trở nên thông minh hơn mà còn cần được dưỡng tâm, rèn trí để lớn lên tự tin, sáng tạo, giàu thấu cảm và biết thích ứng. Khi AI có thể đưa ra câu trả lời rất nhanh, điều quan trọng là trẻ biết đặt câu hỏi đúng, suy nghĩ độc lập và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.”
Theo bà, việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi từ những năm đầu đời không chỉ giúp phát triển nhận thức mà còn góp phần hình thành khả năng học tập suốt đời và sự chủ động trước những thay đổi của xã hội.
Triển lãm học tập giúp phụ huynh nhìn thấy hành trình học của trẻ
Một trong những điểm nhấn nổi bật của sự kiện là Triển lãm học tập theo tinh thần Chương trình Tú tài quốc tế dành cho tuổi từ 3-12 tuổi (IB PYP), nơi hành trình học tập của trẻ được thể hiện một cách trực quan, sinh động và có chiều sâu.
Diễn đàn Giáo dục Toàn diện 2026 không chỉ mang đến cho phụ huynh những góc nhìn thực tế về cách trẻ học tập và khám phá thế giới trong những năm đầu đời, mà còn mở ra sự kết nối sâu sắc hơn giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng trong hành trình nuôi dưỡng trẻ.
Không chỉ giới thiệu những sản phẩm hoàn thiện, triển lãm còn giúp phụ huynh nhìn thấy toàn bộ quá trình phía sau mỗi dự án: từ việc đặt câu hỏi, quan sát, nghiên cứu, thử nghiệm đến hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo và tư duy phản biện.
Thông qua các dự án như “Làm bản đồ kho báu và tham gia săn tìm kho báu”, “Khám phá thế giới qua những ngôi nhà”, “Vòng tuần hoàn của nước”, “Tác động của ô nhiễm đến sinh vật”, “Trái đất vui và Trái đất buồn” hay “Cây hồ sơ người học”, trẻ được tiếp cận những khái niệm và vấn đề của đời sống thông qua trải nghiệm thực tế, kết nối nhiều lĩnh vực học tập khác nhau.
Theo đại diện Wisdomland, điều quan trọng nhất của triển lãm không nằm ở sản phẩm cuối cùng mà ở quá trình học tập phía sau mỗi dự án. Qua việc tìm tòi, khám phá và giải quyết các vấn đề gần gũi với cuộc sống, trẻ dần phát triển các phẩm chất của Hồ sơ Người học IB cùng những kỹ năng ATL (Approaches to Learning) như tư duy, nghiên cứu, giao tiếp, hợp tác và tự quản lý.
Triển lãm cũng là cơ hội để phụ huynh hiểu rõ hơn cách con mình học tập, từ đó tăng cường sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường trong quá trình phát triển của trẻ.
Đồng hành cùng trẻ từ những câu hỏi đầu tiên
Khép lại chương trình, Diễn đàn Giáo dục Toàn diện 2026 không chỉ mang đến cho phụ huynh những góc nhìn thực tế về cách trẻ học tập và khám phá thế giới trong những năm đầu đời, mà còn mở ra sự kết nối sâu sắc hơn giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng trong hành trình nuôi dưỡng trẻ.
Triển lãm học tập theo tinh thần Chương trình Tú tài quốc tế dành cho tuổi từ 3-12 tuổi (IB PYP), nơi hành trình học tập của trẻ được thể hiện một cách trực quan, sinh động và có chiều sâu.
Từ những câu hỏi giản dị như “Vì sao trời mưa?”, “Vì sao cây lớn lên?” hay “Vì sao cần bảo vệ Trái Đất?”, trẻ bắt đầu hành trình quan sát và khám phá thế giới. Khi những câu hỏi ấy được người lớn lắng nghe, khuyến khích và định hướng phù hợp, trẻ có thêm cơ hội rèn luyện tư duy độc lập, khả năng sáng tạo, sự thấu cảm và tinh thần chủ động học hỏi.
Theo đại diện Wisdomland World School, nhà trường định hướng xây dựng môi trường học tập an toàn, tăng cường sự kết nối giữa gia đình và nhà trường, đồng thời tạo điều kiện để trẻ phát triển những năng lực phù hợp với lứa tuổi, làm quen với môi trường hội nhập và nuôi dưỡng sự trân trọng đối với văn hóa Việt Nam.
Nguồn: https://tiepthigiadinh.vn/nuoi-duong-tu-duy-va-kha-nang-ho-tap-suot-doi-cua-tre-d34224.html
Thường xuyên quát mắng khiến trẻ mất cảm giác an toàn, ngại đặt câu hỏi và kém sáng tạo - những năng lực được xem là lợi thế trong thời đại AI.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, chuyên gia tâm lý trị liệu, tại diễn đàn giáo dục toàn diện chủ đề "Khám phá thế giới từ những Vì sao?" do Hệ thống giáo dục mầm non quốc tế Wisdomland World School tổ chức ngày 18/7, cho biết điều giúp trẻ tạo khác biệt trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) không phải là ghi nhớ nhiều thông tin, bởi AI có thể làm điều đó nhanh hơn con người. Điều quan trọng là trẻ biết đặt câu hỏi, biết suy nghĩ và giữ được sự tò mò khám phá.
Theo bà, AI chỉ cung cấp câu trả lời, còn con người phải biết đặt đúng câu hỏi. Nếu trẻ mất khả năng tò mò và tư duy, các em sẽ đánh mất lợi thế quan trọng nhất trong tương lai. Nếu trẻ không biết nghĩ thì sẽ không có những ý tưởng mới mà thế giới chưa có.
Trẻ đang lớn lên trong một thế giới đầy biến động và không ai có thể dự đoán 20 năm tới sẽ ra sao. Vì vậy, TS Thúy cho rằng điều cha mẹ cần chuẩn bị cho con không chỉ là kiến thức mà còn là "tâm vững - trí sáng", giúp trẻ đủ nội lực để thích ứng với mọi thay đổi.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy chia sẻ kiến thức về nuôi dưỡng tâm lý trẻ, ngày 18/7. Ảnh: Tuyết Mai
Muốn làm được điều đó, cha mẹ phải bắt đầu từ chính mình. "Nếu cha mẹ ngừng học hỏi, ngừng sáng tạo, ngừng tò mò thì không thể truyền những điều đó cho con", bà nói, cho rằng người lớn cần dành nhiều thời gian kết nối cảm xúc, cùng con trải nghiệm, sẻ chia và nuôi dưỡng lòng yêu thương thay vì chỉ tập trung vào thành tích học tập.
Một phụ huynh tham dự diễn đàn chia sẻ điều chị cố gắng làm mỗi ngày là không quát mắng để con có "nền tâm lý an toàn", đủ tự tin khám phá thế giới. TS Thúy nhận định đây chính là nền tảng để trẻ phát triển. Một đứa trẻ dũng cảm, sáng tạo khi được an toàn tâm lý. Khi cảm thấy an toàn, trẻ không sợ hãi mà sẵn sàng khám phá. Theo chuyên gia, việc liên tục la mắng, phủ nhận hay tạo áp lực khiến trẻ dần ngại thử nghiệm, sợ sai và đánh mất dũng khí sáng tạo.
Bà cho rằng cha mẹ là người thầy đầu tiên và cũng là người thầy suốt đời của con. Một đứa trẻ có nội lực sẽ biết cách vượt qua áp lực, còn "nội lực thổi bay áp lực". Sự tin tưởng, trao quyền và yêu thương của cha mẹ chính là điều giúp trẻ xây dựng sức mạnh tinh thần để đứng vững trước những biến động của tương lai.
Cùng quan điểm, ông Christopher Vũ, chuyên gia sáng tạo, cho rằng điều người lớn cần dạy trẻ hôm nay không phải là "nghĩ gì" mà là "nghĩ như thế nào". Khi câu trả lời đã có ở khắp nơi nhờ internet và AI, khả năng đặt câu hỏi, kết nối ý tưởng và tư duy độc lập mới là năng lực tạo nên khác biệt.
Ông dẫn nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ từ 2 đến 4 tuổi có thể đặt khoảng 40.000 câu hỏi "tại sao", nhưng số lượng này giảm dần khi lớn lên. Một phần nguyên nhân là người lớn quá bận, thường trả lời qua loa, chỉ coi trọng đáp án đúng hoặc vô tình dập tắt sự tò mò bằng những câu như "vì nó là như vậy".
Theo ông, giáo dục thực sự bắt đầu từ gia đình. Thay vì vội vàng đưa ra đáp án hoặc làm thay con khi trẻ gặp khó khăn, cha mẹ nên hỏi ngược lại: "Con nghĩ sao?", để con có cơ hội tự tìm lời giải, chấp nhận thất bại và học cách sáng tạo.
Ông khuyến khích phụ huynh dành cho trẻ khoảng thời gian được tự chơi, tự khám phá thay vì lấp kín lịch học hoặc đưa thiết bị điện tử mỗi khi con thấy buồn chán. "Không sao nếu ba mẹ chưa biết câu trả lời. Hãy cùng con khám phá", ông nói, cho rằng chính sự đồng hành ấy sẽ giúp trẻ giữ được tinh thần học hỏi suốt đời.
Môi trường an toàn sẽ giúp trẻ tự tin học hỏi, khám phá. Ảnh: Lê Phương
Ông Dương Ngọc Tú, Tổng giám đốc Hệ thống Giáo dục mầm non quốc tế Wisdomland World School, cũng cho rằng trẻ em hôm nay sẽ trưởng thành trong một thế giới mà nhiều nghề nghiệp và công nghệ còn chưa xuất hiện. Theo ông, thay vì chỉ trang bị kiến thức, gia đình và nhà trường cần nuôi dưỡng khả năng thích ứng, tư duy độc lập và niềm yêu thích học tập. Mỗi câu hỏi "vì sao" của trẻ đều là điểm khởi đầu của việc học. Khi sự tò mò được lắng nghe và khuyến khích, trẻ sẽ phát triển sự tự tin, khả năng sáng tạo và tình yêu học tập suốt đời.
Lê Phương
Nguồn: https://vnexpress.net/cha-me-quat-mang-de-khien-tre-mat-loi-the-trong-thoi-ai-5098959.html
VHO - Diễn đàn Giáo dục toàn diện 2026 với chủ đề “Khám phá thế giới từ những ‘Vì sao?’” vừa diễn ra tại TP.HCM sáng 18.7, thu hút sự tham gia của các chuyên gia giáo dục, tâm lý, phụ huynh và học sinh.
Các chuyên gia chia sẻ tại diễn đànChương trình tập trung trao đổi về việc phát triển tư duy, khả năng sáng tạo và năng lực học tập của trẻ trong những năm đầu đời, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tác động đến giáo dục.
Diễn đàn có sự tham gia của TS. Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II; ông Christopher Vũ, Giám đốc Học thuật FutureSparQ Academy; bà Iride Sorace - Tổng Hiệu trưởng cơ sở Đảo Kim Cương kiêm Giám đốc Học thuật Wisdomland World School.
Các diễn giả cùng trao đổi về những năng lực cần được chuẩn bị cho trẻ như tư duy độc lập, sáng tạo, hợp tác, khả năng thích ứng và chủ động học hỏi.
Theo các chuyên gia, khi AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin và đưa ra câu trả lời nhanh chóng, điều quan trọng không còn chỉ là tích lũy kiến thức mà là giúp trẻ biết đặt câu hỏi, biết suy nghĩ độc lập và chủ động khám phá thế giới. Đây được xem là nền tảng để hình thành năng lực học tập suốt đời và khả năng thích ứng với những thay đổi trong tương lai.
Chia sẻ tại diễn đàn, ông Dương Ngọc Tú, Tổng Giám đốc Hệ thống Giáo dục Mầm non Quốc tế Wisdomland World School cho biết, chủ đề năm nay được lựa chọn từ chính những câu hỏi “Vì sao?” quen thuộc của trẻ.
Theo ông, sự tò mò là điểm khởi đầu của quá trình học tập, vì vậy việc lắng nghe và khuyến khích trẻ đặt câu hỏi sẽ góp phần nuôi dưỡng sự tự tin, óc sáng tạo và niềm yêu thích học tập từ sớm.
Chia sẻ tại chương trình, bà Iride Sorace cho rằng việc học của trẻ bắt đầu từ sự tò mò. Những câu hỏi đơn giản như "Tại sao bầu trời màu xanh?" hay "Tại sao cây lớn lên?" không chỉ nhằm tìm kiếm câu trả lời mà còn là cách trẻ học tư duy, quan sát và khám phá thế giới.
Theo bà, thay vì truyền đạt kiến thức theo cách quen thuộc, giáo viên cần tạo điều kiện để trẻ quan sát, nghiên cứu, phản biện và thử nghiệm. Quá trình học tập vì thế không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ thông tin mà hướng đến việc giúp trẻ trở thành chủ thể của việc học.
Ở góc độ tâm lý giáo dục, TS. Phạm Thị Thúy cho rằng AI đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với việc giáo dục trẻ. Theo bà, công nghệ có thể hỗ trợ con người tiếp cận nguồn tri thức khổng lồ, song không thể thay thế năng lực tư duy, khả năng sáng tạo hay sự thấu cảm.
TS. Thúy nhấn mạnh trẻ cần được "dưỡng tâm, rèn trí" để biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, đồng thời giữ được khả năng đặt câu hỏi và suy nghĩ độc lập. Theo bà, việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi từ những năm đầu đời không chỉ giúp phát triển nhận thức mà còn tạo nền tảng cho khả năng học tập suốt đời và sự chủ động trước những biến động của xã hội.
“Trong thời đại AI, cha mẹ không chỉ quan tâm đến việc trang bị kiến thức mà cần đồng hành cùng con trong việc phát triển nội lực, bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực. Nếu người lớn giữ được tinh thần học hỏi, sự sáng tạo và tính tò mò, những giá trị đó sẽ được truyền sang trẻ thông qua quá trình đồng hành hằng ngày”, TS. Phạm Thị Thúy chia sẻ.
Phụ huynh tham quan triển lãmMột trong những nội dung thu hút sự quan tâm của phụ huynh là triển lãm học tập dành cho trẻ từ 3 đến 12 tuổi, nơi hành trình học tập của trẻ được thể hiện một cách trực quan, sinh động và có chiều sâu.
Không chỉ giới thiệu những sản phẩm hoàn thiện, triển lãm còn giúp phụ huynh nhìn thấy toàn bộ quá trình phía sau mỗi dự án: từ việc đặt câu hỏi, quan sát, nghiên cứu, thử nghiệm đến hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo và tư duy phản biện.
Thông qua các dự án như “Làm bản đồ kho báu và tham gia săn tìm kho báu”, “Khám phá thế giới qua những ngôi nhà”, “Vòng tuần hoàn của nước”, “Tác động của ô nhiễm đến sinh vật”, “Trái Đất vui và Trái Đất buồn" hay "Cây Hồ sơ Người học", trẻ được tiếp cận những khái niệm và vấn đề của đời sống thông qua trải nghiệm thực tế, kết nối nhiều lĩnh vực học tập khác nhau.
Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, giáo dục mầm non không chỉ hướng đến việc trang bị kiến thức mà cần chú trọng hình thành năng lực học tập, khả năng tư duy và tinh thần chủ động cho trẻ.
Việc nuôi dưỡng sự tò mò, khuyến khích trẻ đặt câu hỏi và tạo điều kiện để các em khám phá thông qua trải nghiệm sẽ là nền tảng giúp trẻ phát triển toàn diện và thích ứng với những yêu cầu của tương lai.
Cách phụ huynh phản ứng trước những câu hỏi "vì sao?" của con cái có thể khơi gợi thêm sự tò mò, đam mê học hỏi khám phá của trẻ hoặc vô tình khiến trẻ hụt hẫng, tự ti, lâu dài ảnh hưởng tới tư duy độc lập, sáng tạo của trẻ.
Những thông điệp đáng chú ý trên được các thầy cô giáo chia sẻ tại diễn giáo dục chủ đề Khám phá thế giới từ những 'Vì sao?' do Hệ thống giáo dục mầm non Wisdomland World School tổ chức diễn ra hôm nay (18.7) tại Trường mầm non Khu Vườn Trí Tuệ, đảo Kim Cương, phường Bình Trưng, TP.HCM.
Trẻ em vui chơi ở khuôn viên Trường mầm non Khu Vườn Trí Tuệ, đảo Kim Cương, phường Bình Trưng, TP.HCM
ẢNH: THÚY HẰNG
Những cách người lớn vô tình làm giảm đi sự tò mò của trẻ
Ông Christopher Vũ, Giám đốc sáng tạo Việt Nam Tinh Hoa, Giám đốc học thuật FutureSparQ Academy, chia sẻ với các thầy cô giáo, các phụ huynh chuyên đề "Sáng tạo, năng lực khai mở tương lai của những công dân toàn cầu".
Ông Vũ cho hay theo một nghiên cứu, trẻ em đặt khoảng 40.000 câu hỏi trong độ tuổi từ 2 đến 5, và đây là khoảng thời gian tuyệt vời nhất cho sự phát triển của óc sáng tạo. Những điều trẻ em nhìn thấy, học được từ những câu hỏi "vì sao?", "tại sao lại thế này, mà không phải thế kia"... đều khơi dậy sự tò mò và khiến các con muốn khám phá nhiều hơn nữa. Và đó chính là bản chất của sự sáng tạo.
Ông Vũ cũng cho biết có những cách người lớn vô tình làm giảm đi sự tò mò, hứng thú học hỏi của trẻ. Những cách phổ biến, đó là thấy trẻ hỏi "vì sao" nhiều, người lớn nói cho xong "Vì đó là cách mọi thứ vận hành"; có người nói với câu trả lời của trẻ "đó không phải là câu trả lời đúng". Hay thấy trẻ hỏi nhiều quá, thì thốt lên "hỏi gì nhiều thế", "đừng hỏi nhiều nữa", "chúng ta không có nhiều thời gian đâu"...
Ông Christopher Vũ chia sẻ tại diễn đàn
ẢNH: BẢO QUÂN
Vậy thì đâu là những cách người lớn nên thay đổi? Ông Christopher Vũ cho rằng người lớn nên khen ngợi quá trình trẻ cố gắng, khen ngợi những câu hỏi hay của trẻ, chứ đừng chỉ khen trẻ thông minh hay khen câu trả lời đúng. Người lớn nên trả lời những câu trẻ hỏi, bằng một câu hỏi khác.
Tiếp theo, người lớn hãy cho con trẻ thêm thời gian vui chơi tự do, để khám phá, để trẻ tự làm, đừng làm thay trẻ mọi thứ, để trẻ cũng có thể học sâu hơn từ những thất bại. Và nhớ rằng, người lớn hãy làm gương về sự học hỏi khi cũng nói "Ba mẹ chưa biết, chúng ta cùng nhau tìm hiểu nhé".
Ông Vũ gửi thông điệp tới các bậc phụ huynh: "Con của bạn, con của tôi có thể được học ở những ngôi trường tốt nhất trên thế giới. Nhưng trên thực tế, giáo dục bắt đầu từ chính gia đình, bởi vì các con dành phần lớn thời gian của mình ở bên chúng ta. Vì vậy, quá trình nuôi dưỡng khả năng đặt câu hỏi và phát triển sự sáng tạo của con trẻ phải bắt đầu từ ngôi nhà. Điều mà chúng ta cần làm là chuyển từ những người luôn đưa ra câu trả lời thành những người khơi gợi câu hỏi và làm thế nào để chúng ta không quá vội trả lời các câu hỏi của con".
Khi cha mẹ dừng sáng tạo, dừng đặt câu hỏi 'vì sao' thì chúng ta không thể trao truyền cho con điều đó
Tại chương trình, tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, thạc sĩ tâm lý trị liệu, hiện là giảng viên tại Học viện Chính trị khu vực II, nhấn mạnh nếu cha mẹ dừng giữ tâm rèn trí, dừng sáng tạo, dừng tò mò, dừng ngạc nhiên thì chúng ta sẽ không thể trao đổi và truyền cho con tất cả những điều đó.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy chia sẻ cùng các bậc cha mẹ
ẢNH: THÚY HẰNG
Tiến sĩ Thúy nhắc tới 3 điều rất quan trọng về sự kết nối mang tới những hạnh phúc cho mỗi người. Một là kết nối với chính mình, hai là kết nối với người khác, ba là kết nối với thiên nhiên. Nếu chúng ta không kết nối được cảm xúc, trái tim yêu thương bằng sự tử tế, thì chúng ta không thể nào hạnh phúc được.
Bà Thúy cho hay trong thời đại mà AI (trí tuệ nhân tạo) có thể tạo ra mọi thứ, trẻ em và ngay cả người lớn cũng dễ lệ thuộc vào AI. Như vậy, để vững vàng và thích ứng trong thế giới với nhiều đổi thay, càng cần đến nội lực bên trong của mỗi đứa trẻ. Nội lực bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực.
Người lớn cần khuyến khích trẻ nêu câu hỏi, cùng con nuôi dưỡng sự tò mò, sáng tạo
ẢNH: THÚY HẰNG
Cô giáo chia sẻ với phụ huynh những sản phẩm sáng tạo của các trẻ mầm non
ẢNH: BẢO QUÂN
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy nhấn mạnh, nội lực này đến được từ sự trao quyền, tin tưởng, tình yêu thương của cha mẹ. "Một đứa trẻ có nội lực vững vàng sẽ đứng vững trước phong ba, thế giới thay đổi như nào cũng sẽ có cách thích ứng kịp thời", bà nói.
"Thông điệp khác tôi muốn nói với các bậc làm cha, mẹ đó là hãy tạo cho con một tổ ấm. Tổ ấm có thể đầy đủ cả cha và mẹ, hoặc chỉ có cha, chỉ có mẹ, không sao cả nhưng nơi mà con đang sống thì hãy nên là một ngôi nhà hạnh phúc. Khi đó sẽ tạo cho con một sự an toàn trong tâm hồn, một tâm vững và một nội lực mạnh mẽ, từ đó con sẽ trưởng thành", bà Thúy nhắn gửi.
TS. Phạm Thị Thúy
TS. Nguyễn Hữu Hoàng
Học viện Chính trị khu vực II, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong kỷ nguyên phát triển mới, TP. Hồ Chí Minh không chỉ đảm nhận trọng trách là đầu tàu tăng trưởng liên tục ở mức “2 con số” mà còn là hình mẫu về đô thị hạnh phúc bền vững. Từ cách tiếp cận tổng hạnh phúc đô thị bền vững (UGNH) với bốn trụ cột: hạnh phúc kinh tế, xã hội, sinh thái và chính trị – quản trị, bài viết phân tích những cơ sở chủ yếu để Thành phố xây dựng đô thị hạnh phúc bền vững hơn trong bối cảnh mới; kiến giải hành trình 50 năm, Thành phố nỗ lực vì hạnh phúc của người dân; từ đó, đưa ra 5 nhóm gợi mở về tư duy, tầm nhìn mới, đột phá để kiến tạo Thành phố trở thành đô thị hạnh phúc bền vững.
Từ khóa: Chủ nghĩa xã hội, đô thị hạnh phúc bền vững, kỷ nguyên phát triển mới, hạnh phúc bền vững.
Abstract: In this new era of development, Ho Chi Minh City not only shoulders the responsibility of driving sustained “double-digit” growth but also serves as a model for a sustainable, happy city. Using the approach of Sustainable Urban Gross National Happiness (UGNH) with its four pillars: economic, social, ecological, and political-governance happiness this article analyzes the key foundations for the city to build a more sustainable and happy city in this new context; examines the city’s 50-year journey of striving for the happiness of its people; and, based on this, proposes five sets of insights on new thinking, vision, and breakthroughs to transform the city into a sustainable happy city.
Keywords: Socialism, sustainable happy city, new era of development, sustainable happiness.
1. Đặt vấn đề
Thế giới đang chứng kiến một nghịch lý. Nhân loại ngày càng giàu có, đủ đầy và dễ dàng kết nối hơn (cả trong không gian thực và thế giới số), nhưng cứ 6 người thì có 1 người cô đơn và ngày càng giảm hạnh phúc, khiến mỗi giờ trôi qua có khoảng 100 ca tử vong (WHO, 2025)1. Từ chiến sự tại Ukraine, vòng xoáy bạo lực không hồi kết ở dải Gaza, đến biến đổi khí hậu, khủng hoảng lương thực, năng lượng và đại dịch toàn cầu, cho thấy GDP tăng trưởng không tự tạo ra hạnh phúc. Vì lẽ đó, chỉ trong một thập kỷ qua, từ 8 đến nay, có 27 nước đã đưa hạnh phúc quốc gia vào chiến lược phát triển (Helliwell và cộng sự, 2024)2.
Ở Việt Nam, “hạnh phúc” là một trong những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhấn mạnh: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”3. “Hạnh phúc” là một hợp phần trong tiêu ngữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” đi kèm với Quốc hiệu và, suy cho cùng, cũng là mục tiêu, động lực, nguyên tắc lãnh đạo, cầm quyền và quản trị quốc gia. Đặc biệt, “hạnh phúc” trở thành một thành tố quan trọng được nêu trong chủ đề Đại hội Đảng lần thứ XIV, đặt Nhândân là trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu của mọi sự phát triển. Điều này trở thành kim chỉ nam cho toàn bộ kiến trúc chính sách quốc gia và quản trị địa phương trong kỷ nguyên phát triển mới, trong đó có đô thị phát triển năng động như TP. Hồ Chí Minh.
Trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 – 2030), tất cả 30 chỉ tiêu phát triển cụ thể; 3 chương trình trọng điểm, đột phá; cùng với 10 nhóm nhiệm vụ chủ yếu đều gắn bó, tác động trực tiếp đến việc cải thiện sự hài lòng, cảm nhận hạnh phúc và phát triển bền vững của người dân. Đáng chú ý, ngày 19/5/2026,Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên phát triển mới. Trong đó, xác định xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư xã hội chủ nghĩa; thí điểm xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩanhư một giải pháp then chốt nhằm phát triển toàn diện văn hóa, con người thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.
Ngày 13/6/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã phát động phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số giai đoạn 2026-2030” với khẩu hiệu hành động: “Tầm nhìn chiến lược – Tư duy đột phá – Hành động quyết liệt – Tăng trưởng bền vững – Nhân dân hạnh phúc”. Khẩu hiệu hành động mà Thủ tướng nêu ra không chỉ là tinh thần thi đua trong kỷ nguyên mới mà còn là một tuyên ngôn chính sách: tăng trưởng hai con số phải đồng hành với hạnh phúc của Nhân dân.
Báo cáo Hạnh phúc thế giới (WHR) của Liên Hợp quốc và hàng loạt nghiên cứu quốc tế cho thấy, GDP bình quân đầu người chỉ lý giải được khoảng 27% phương sai trong hạnh phúc (Helliwell và cộng sự, 2024)4; 73% còn lại phụ thuộc vào các yếu tố phi vật chất – chất lượng mối quan hệ xã hội, sức khỏe thể chất và tâm thần, niềm tin vào thể chế, không gian sống và môi trường. Trong giai đoạn 2023 – 2025, các quốc gia phát triển hàng đầu châu Á có Chỉ số Hạnh phúc toàn cầu sụt giảm nghiêm trọng: Nhật Bản tụt hạng từ 47 xuống 55, Singapore giảm từ 25 xuống 34 (mất vị trí dẫn đầu châu Á), dù là các nền kinh tế phát triển hàng đầu. Đây là “nghịch lý hạnh phúc” của mọi siêu đô thị đang tăng trưởng nóng và TP. Hồ Chí Minh không phải là ngoại lệ. Quan trọng hơn, dù đã có những bước phát triển to lớn và nỗ lực toàn diện, song TP. Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị, xây dựng Thành phố trở nên hạnh phúc hơn như các vấn đề về môi trường, biến đổi khí hậu, ngập úng, ô nhiễm môi trường, phân hóa giàu nghèo, đầu tư văn hoá, xã hội chưa tương xứng với tiềm năng, an ninh trật tự, an toàn xã hội còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, chất lượng tăng trưởng chưa bền vững…
2. Cơ sở lý luận và thực tiễn
Hiến pháp năm 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2025 (Điều 3) hiến định hạnh phúc là một quyền cơ bản. Tiêu ngữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” không chỉ là biểu tượng mà còn là nguyên tắc lãnh đạo, cầm quyền và quản trị quốc gia.
Đáng chú ý, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (2026) nhấn mạnh: “hạnh phúc” vừa là một trong những đặc trưng căn bản của chủ nghĩa xã hội, vừa là giá trị phổ quát, là mục tiêu phát triển, là khát vọng của nhân loại và dân tộc ta. Hạnh phúc còn là mục tiêu phát triển trọng tâm của kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng đưa đất nước đến “… phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”5 vào năm 2045. Đại hội đã đạt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2030. Đặc biệt, các trụ cột thể chế đột phá phát triển quốc gia từ cuối năm 2024 đến nay của Bộ Chính trị, dù ở nhiều lĩnh vực trọng yếu khác nhau, đều hướng đến việc khơi thông mọi nguồn lực, đưa đất nước cất cánh, phát triển bền vững, nhân dân thực sự ấm no, hạnh phúc hơn.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, siêu đô thị với hơn 14 triệu dân, đóng góp trên 22% GDP cả nước, đã, đang và tiếp tục sẽ là “phòng thí nghiệm”chính sách” lý tưởng nhất cho mô hình quốc gia hạnh phúc bền vững (ở quy mô một siêu đô thị) giàu bản sắc và căn tính vùng đất Nam Bộ trước khi nhân rộng ra các địa phương khác trên phạm vi toàn quốc. Điều này càng có cơ sở khi ngày 19/5/2026, UBND phường Thủ Đức trở thành địa phương đầu tiên tại Thành phố công bố việc đo lường chỉ số hạnh phúc của người dân bằng phương pháp khoa học do Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố thực hiện. TP. Hồ Chí Minh hỗ trợ, thu thập được 6.000 mẫu hợp lệ từ 18-70 tuổi tại 52 khu phố. Từ đó, UBND phường Thủ Đức đã tổ chức hội nghị công bố “Bộ tiêu chí phường Thủ Đức hạnh phúc” và kết quả khảo sát (đợt 1) trên 3 phương diện, bao gồm: vật chất, tinh thần và nhận thức; 10 tiêu chí phản ánh các lĩnh vực đời sống thiết yếu cùng 50 chỉ số cụ thể, bám sát trải nghiệm sống hằng ngày của người dân (Hà Khánh, 2026)6.
Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu then chốt: “Xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư xã hội chủ nghĩa; thí điểm xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa”. Đây là chủ trương lớn mang ý nghĩa chính trị – lý luận – thực tiễn sâu sắc. Lần đầu tiên trong lịch sử đô thị Việt Nam, “hạnh phúc” được “thể chế hóa” xuống tận cấp độ cộng đồng dân cư. Xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa phải gắn chặt và hướng đến hạnh phúc của người dân, cho các nhóm xã hội khác nhau, để không ai bị bỏ lại phía sau trước sự phát triển của thành phố. Nhìn từ góc độ khoa học hạnh phúc, “khu dân cư XHCN” chính là hiện thực hóa trụ cột “hạnh phúc xã hội” ở cấp cơ sở – nơi người dân thực sự cảm nhận chất lượng sống qua an ninh trật tự, nhà ở, môi trường xanh – sạch, y tế, giáo dục gần nhà, thủ tục hành chính, quản trị địa phương và đặc biệt là tính cố kết của mạng lưới hỗ trợ xã hội (Nguyễn Hữu Hoàng, 2026)7. Nghiên cứu của Layard (2020)8 đã chứng minh rằng, chất lượng mối quan hệ cộng đồng là yếu tố quyết định hạnh phúc mạnh hơn thu nhập. Bởi vậy, xây dựng khu dân cư xã hội chủ nghĩa không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là giải pháp khoa học nhằm tối ưu hóa hạnh phúc của cư dân đô thị.
Như vậy, Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị và Luật Đô thị đặc biệt đều hướng đến việc xác lập TP. Hồ Chí Minh là “đầu tàu dẫn dắt, biểu tượng năng động, sáng tạo” của cả nước trong kỷ nguyên mới – một sứ mệnh đòi hỏi thành phố không chỉ dẫn đầu về GRDP mà còn dẫn đầu về mô hình quản trị vì hạnh phúc của nhân dân. Tuy vậy, để có thể phác thảo mô hình tổng thể cho việc xây dựng TP. Hồ Chí Minh “Văn minh – hiện đại – nghĩa tình – hạnh phúc” hơn, cần lược lại hành trình vươn tới mục tiêu hạnh phúc bền vững của siêu đô thị này với 4 trụ cột: hạnh phúc kinh tế, hạnh phúc xã hội, hạnh phúc sinh thái và hạnh phúc chính trị – quản trị. Đây cũng là tiêu chí căn cốt trong mô hình “Tổng hạnh phúc đô thị bền vững” (Urban Gross National Happiness – UGNH) mà Học viện Chính trị khu vực II được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giao nghiên cứu và hoàn thiện báo cáo kiến nghị chính sách. Mô hình UGNH không phải là sự sao chép mô hình của Bhutan hay OECD mà là sự kiến tạo một khung lý luận khái quát mang “bản chất Việt Nam” và phù hợp với thực tiễn của một siêu đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ như TP. Hồ Chí Minh.
3. Hạnh phúc của TP. Hồ Chí Minh qua bốn trụ cột đo lường
3.1. Trụ cột 1 – Hạnh phúc kinh tế
Sau 50 năm, TP. Hồ Chí Minh đã đạt được những thành tựu kinh tế đáng tự hào. GRDP tăng trưởng liên tục, đóng góp hơn 22% GDP quốc gia, là trung tâm tài chính – thương mại – công nghệ lớn nhất cả nước. Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước phấn đấu tăng trưởng ở mức hai con số trong giai đoạn 2026-2030, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng và trao nhiều thẩm quyền, nguồn lực, cơ chế vượt trội hơn để tiên phong phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Tuy nhiên, Thành phố vẫn đang đối mặt với thách thức khi tăng trưởng kinh tế chưa được chuyển hóa một cách đồng đều thành hạnh phúc thực sự cho mọi người dân và các nhóm dân cư khác nhau. “Bẫy hạnh phúc” đã xuất hiện và ngày càng trở nên thách thức khi thu nhập tăng nhưng giá nhà tăng nhanh gấp nhiều lần, khiến thế hệ Millennials và Gen Z trì hoãn việc kết hôn, sinh con và đầu tư cho tương lai. Điều này khiến Thành phố là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước, dân số già nhanh, chiếm hơn 11% dân số Thành phố và xếp thứ hai cả nước về tỷ lệ người cao tuổi. Lao động phi chính thức vốn chiếm tỷ lệ đáng kể trong lực lượng lao động Thành phố nhưng lại thiếu nền tảng an sinh xã hội để ổn định cuộc sống (Covid-19 là một phép thử). Những “điểm nghẽn” này không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là rào cản trực tiếp đối với hạnh phúc bền vững của toàn dân.
3.2. Trụ cột 2 – Hạnh phúc xã hội
Dữ liệu của WHR của Liên Hợp quốc cho thấy, “chỉ số hỗ trợ xã hội” của Việt Nam – thước đo về sự kết nối và chỗ dựa cộng đồng đã giảm từ 83/100 điểm năm 2020 xuống 67/100 điểm năm 2025, dao động mạnh và ở mức thấp nhất khi đại dịch Covid-19 đạt đỉnh. TP. Hồ Chí Minh, nơi đô thị hóa nhanh nhất cả nước, chịu áp lực này rõ nét nhất: làn sóng di dân chia cắt mạng lưới gia đình truyền thống; áp lực công việc thu hẹp thời gian gắn kết; điện thoại thông minh thay thế các cuộc trò chuyện thực tế; sức khỏe tâm thần – đặc biệt ở thanh thiếu niên – đang là một cuộc khủng hoảng thầm lặng. Ngoài ra, Thành phố hiện có 164 bệnh viện, 38 trung tâm y tế, 168 trạm y tế và 298 điểm y tế, nhưng chỉ có 164 trạm y tế đạt tiêu chuẩn diện tích tối thiểu 500 m². Theo Sở Y tế (2025)9, số lượng người cao tuổi tại TP. Hồ Chí Minh tăng nhanh qua các năm nhưng chỉ có khoảng 36 cơ sở chăm sóc phục vụ khoảng 3.500 người, chưa đầy 0,2% tổng số người cao tuổi.
Chính từ thực tiễn này, nỗ lực xây dựng Thành phố hạnh phúc bền vững hơn, gắn với việc thực thi chủ trương xây dựng khu dân cư xã hội chủ nghĩa và phường, xã xã hội chủ nghĩa theo Nghị quyết số 09-NQ/TW mang ý nghĩa đặc biệt. Điều này bao gồm cả việc tái thiết không gian cộng đồng, nơi người dân gặp gỡ, tin cậy và hỗ trợ nhau ngay trong lòng siêu đô thị hiện đại. Đây chính là liều thuốc đặc trị cho “đứt gãy cộng đồng” mà nhiều siêu đô thị châu Á đang phải đối mặt.
3.3. Trụ cột 3 – Hạnh phúc sinh thái
Không gian xanh và môi trường lành có tác động tích cực mạnh mẽ đến sức khỏe tâm thần và cảm nhận hạnh phúc của cư dân đô thị (MacKerron & Mourato, 2023)10. OECD đánh giá TP. Hồ Chí Minh là một trong 10 thành phố trên thế giới bị đe dọa nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu (Nguyễn Vỹ, 2023)11. Hiện TP. Hồ Chí Minh đang gánh chịu hệ quả của nhiều thập kỷ tăng trưởng nóng: ngập lụt ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và lún nền đất; ô nhiễm không khí tại nhiều tuyến giao thông; thiếu hụt không gian xanh công cộng so với tiêu chuẩn của WHO (9 m²/người).
Đáng chú ý, nhiều năm liền, Thành phố nằm trong nhóm các đô thị ô nhiễm nhất thế giới, với 65 ngày vượt ngưỡng an toàn chỉ trong nửa đầu năm 2025. Giao thông đường bộ chiếm tới 63% tổng phát thải PM2.5 (Lưu Tô, 2025)12. Hằng năm, khoảng 1.300 người ở đô thị này tử vong do các bệnh liên quan đến việc tiếp xúc với các chất ô nhiễm, như: PM2.5, SO2 và NO2. Đây là những thách thức về mặt sinh thái đối với cảm nhận hạnh phúc của người dân Thành phố.
3.4. Trụ cột 4 – Hạnh phúc chính trị – quản trị
WHR xác định “niềm tin vào thể chế” là một trong hai yếu tố phi kinh tế quan trọng nhất quyết định hạnh phúc tại các nước thu nhập trung bình (Helliwell và cộng sự, 2024)13. TP. Hồ Chí Minh có chỉ số PAPI, SIPAS và PAR-INDEX khá tốt, phản ánh nỗ lực cải cách hành chính liên tục. Tuy nhiên, khi Thành phố vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới, đòi hỏi năng lực quản trị đô thị ở cấp phường, xã phải được nâng lên hơn nữa để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dân và doanh nghiệp. Báo cáo Chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2024 (được công bố vào tháng 4/2025) cho thấy, tổng điểm 8 trục nội dung của Thành phố là 42,81 điểm, xếp hạng 41/61 tỉnh, thành phố và xếp hạng 11/15 tỉnh, thành phố cùng nhóm trung bình – thấp; giảm 5 bậc so với năm 2023 dù điểm số có cải thiện (Phòng Cải cách hành chính – Sở Nội vụ, 2025)14. Dù là đầu tàu kinh tế, đóng góp gần 27% thu ngân sách quốc gia nhưng hiệu lực và hiệu quả quản trị của Thành phố vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Điều này ảnh hưởng đáng kể đến niềm tin và sự an tâm của người dân, cũng như của cộng đồng doanh nghiệp, như một hợp phần quan trọng trong hạnh phúc bền vững.
4. Tư duy và tầm nhìn mới, đột phá để kiến tạo TP. Hồ Chí Minh là đô thị hạnh phúc bền vững hơn đến năm 2045
Một là, cần tiếp tục đột phá trong xây dựng, tổ chức thực thi thể chế, qua đó hoàn thiện khung thể chế phát triển nhằm tiếp tục kiến tạo Thành phố sớm trở thành đô thị hạnh phúc, bền vững hơn trong kỷ nguyên phát triển mới.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I (2025-2030) – Đại hội đầu tiên sau tái cấu trúc đơn vị hành chính, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đã đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển toàn diện với mục tiêu trở thành “đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo” đến năm 2045. Phương châm “TP. Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì TP. Hồ Chí Minh” không chỉ là tinh thần trách nhiệm quốc gia mà còn là cam kết: những gì TP. Hồ Chí Minh thí điểm thành công về thể chế hạnh phúc đô thị sẽ được nhân rộng, góp phần vào hành trình xây dựng quốc gia hạnh phúc của cả nước.
Nhìn lại hành trình 50 năm, TP. Hồ Chí Minh là nơi khởi phát liên tục của tư duy đột phá thể chế: từ “xé rào” trong giai đoạn đầu Đổi mới (1986) đến các cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh; từ Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 đến Nghị quyết số 260/2025/QH15 ngày 24/12/2025 và nay là Dự án Luật Đô thị đặc biệt. Mỗi bước thể chế không chỉ là sự điều chỉnh hành chính mà còn là sự nâng cấp của tư duy lý luận: từ “cơ chế đặc thù” (mang tính ngoại lệ tạm thời) tiến đến “luật đặc biệt” (kiến tạo thể chế vượt trội, ổn định, lâu dài). Từ góc nhìn khoa học về hạnh phúc, mỗi bước đột phá thể chế đều hướng đến việc nâng cao chất lượng sống và sự hài lòng của người dân dù chưa được đo lường và khái niệm hóa bằng ngôn ngữ “hạnh phúc”. Đây là một đóng góp lý luận quan trọng: TP. Hồ Chí Minh đã thực hành “chính sách vì hạnh phúc” trước khi có khung pháp lý chính thức về nó.
Đáng chú ý, Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TP. Hồ Chí Minh đang lấy ý kiến các tầng lớp nhân dân với 9 chương, 46 điều, tập trung vào 4 nhóm nội dung lớn: nguồn lực và giám sát; động lực phát triển; không gian đô thị; nền tảng quản trị. Đây là văn bản pháp luật toàn diện nhất từ trước đến nay dành riêng cho Thành phố. Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được đã gọi đây là “đại cú hích” mở thêm dư địa phát triển. Từ góc nhìn hạnh phúc, Dự án Luật Đô thị đặc biệt cần được thiết kế như một “kiến trúc thể chế hạnh phúc”, trong đó mỗi cơ chế phân quyền, mỗi công cụ tài chính đặc thù, mỗi quy hoạch không gian đô thị đều phải có thể trả lời câu hỏi: cơ chế này cải thiện trụ cột hạnh phúc nào của người dân Thành phố? Đây là lời nhắc, gợi mở quan trọng của bài viết này đối với quá trình hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua Luật này trong thời gian tới.
Hai là, nghiên cứu, lồng ghép “Bộ chỉ số Hạnh phúc đô thị” vào hệ thống đánh giá lãnh đạo, quản trị Thành phố và Đề án xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa. Không chỉ GRDP mà còn cả chỉ số sức khỏe tâm thần cộng đồng, mức độ gắn kết xã hội, chất lượng không gian sống và chỉ số niềm tin vào chính quyền cơ sở – phải là những thước đo ngang hàng. TP. Hồ Chí Minh nên là địa phương đầu tiên tích hợp các chỉ số này vào báo cáo phát triển kinh tế – xã hội, trình Hội đồng nhân dân hằng năm.
Không dừng lại ở Bộ Chỉ số hạnh phúc được thí điểm ở phường Thủ Đức, “Bộ chỉ số Hạnh phúc đô thị” cần sớm được nghiên cứu, áp dụng, nhân rộng ra các xã, phường, đặc khu của Thành phố, đến các nhóm xã hội khác và được tích hợp vào Bộ tiêu chí xây dựng khu dân cư xã hội chủ nghĩa, phường, xã xã hội chủ nghĩa theo Nghị quyết số 09-NQ/TW. Theo đó, mỗi khu dân cư xã hội chủ nghĩa và phường, xã xã hội chủ nghĩa của Thành phố sẽ là “đơn vị hạnh phúc cơ sở”. Vì vậy, mỗi khu dân cư xã hội chủ nghĩa cần có không gian xanh công cộng đạt chuẩn, trung tâm chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng, thiết chế văn hóa – sinh hoạt gắn kết cư dân và hệ thống an sinh phủ đến từng hộ gia đình,… Đây là hiện thực hóa trực tiếp nhất di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về một dân tộc hạnh phúc.
Ba là, Thành phố cần quan tâm đưa “đánh giá tác động hạnh phúc” (Happiness Impact Assessment – HIA) vào quy trình ban hành chính sách và phê duyệt dự án đô thị. Dự án Luật Đô thị đặc biệt sắp tới trình Quốc hội là cơ hội vàng để luật hóa cơ chế này, biến Thành phố thành đô thị đầu tiên ở Việt Nam và trong khu vực có công cụ pháp lý bảo đảm hạnh phúc của người dân trong từng quyết định quy hoạch. Ngoài Dự án luật này, trong quá trình hoạch định các chính sách, quy định đột phá khác sắp tới, Thành phố cần chú ý lồng ghép chỉ số hạnh phúc, đánh giá tác động về chiều kích hạnh phúc một cách thực sự, nghiêm túc cả trước, trong và sau mỗi chính sách, dự án và các quyết sách quan trọng của mình.
Bốn là, nỗ lực xây dựng các thiết chế xã hội đến tận cơ sở nhằm nâng cao hạnh phúc của nhân dân Thành phố.Đó làxây dựng chương trình sức khỏe tâm thần cộng đồng quy mô lớn, gắn với mô hình “trường học hạnh phúc” và “công sở hạnh phúc”. Tận dụng các trụ sở dôi dư, sắp xếp bộ máy để thiết kế lại thành các thiết chế phục vụ mục đích này. Trong đó, đặc biệt chú ý đến thiết chế nhà ở cho công nhân, người lao động ở các khu công nghiệp, khu chế xuất; cho đội ngũ công chức, viên chức phải đi làm xa, làm sớm, về khuya; sau đó sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Đây là trụ cột xã hội thiết yếu, không thể trì hoãn trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang vận hành ở tốc độ sống, làm việc với áp lực ngày càng cao và trong không gian phát triển mới.
Năm là,đầu tư nghiên cứu về hạnh phúc của người dân Thành phố Hồ Chí Minh, thí điểm “Bộ chỉ số Hạnh phúc đô thị” và tích hợp chúng vào Đề án xây dựng khu dân cư xã hội chủ nghĩa, phường, xã xã hội chủ nghĩa của Thành phố đến năm 2030. Theo đó,kiến nghị Bộ Chính trị xem xét, giao TP. Hồ Chí Minh – phối hợp với Học viện Chính trị khu vực II (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu, xây dựng bộ chỉ số và hoàn thiện đề án nhằm thí điểm Mô hình “Thành phố hạnh phúc bền vững” (UGNH) trong giai đoạn 2027 – 2030, với tầm nhìn đến năm 2045.
5. Kết luận
TP. Hồ Chí Minh, nơi mà mỗi con đường, mỗi khu phố, mỗi dòng sông đều in dấu khát vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc. Sau 50 năm vinh dự mang tên Người, Thành phố đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới. Đó là kỷ nguyên mà tăng trưởng hai con số phải đi đôi với hạnh phúc đo lường được, thể chế hóa được và người dân cảm nhận được từng ngày15.
Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, Dự án Luật Đô thị đặc biệt sắp được ban hành và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 – 2030) cùng tạo nên một “tam giác vàng” thể chế chưa từng có để Thành phố cất cánh, nhân dân hạnh phúc hơn. Từ đó, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về thí điểm, xây dựng và hạnh phúc đô thị bền vững trên 4 trụ cột chính: kinh tế, xã hội, sinh thái và chính trị – quản trị. Trở thành một đô thị hạnh phúc, bền vững, giàu bản sắc, nhân văn, hiện đại, nghĩa tình, đến năm 2045, trở thành lời hiệu triệu hành động, mệnh lệnh trái tim cho mỗi cấp ủy, chính quyền và người dân Thành phố.
Chú thích:
1. WHO (2025). Social connection linked to improved health and reduced risk of early death. https://www.who.int/news/item/30-06-2025-social-connection-linked-to-improved.
2, 4, 13. Helliwell, J. F., Layard, R., Sachs, J. D., De Neve, J.-E., Aknin, L. B., & Wang, S. (2024). World Happiness Report 2024. Oxford: Wellbeing Research Center, University of Oxford.
3. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 4. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 64.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 31-32.
6. Hà Khánh (2025). Lần đầu tiên TP. Hồ Chí Minh có địa phương đo lường chỉ số hạnh phúc của người dân. https://vov.vn/xa-hoi/lan-dau-tien-tphcm-co-dia-phuong-do-chi-so-hanh-phuc-nguoi-dan-post1293267.vov
7. Nguyễn Hữu Hoàng (2026). Phường xã hội chủ nghĩa có thể bắt đầu từ một con hẻm dễ sống hơn. https://sgtt.thesaigontimes.vn/phuong-xa-hoi-chu-nghia-co-the-bat-dau-tu-mot-con-hem-de-song-hon/
8. Layard, R. (2020). Can we be happier? Evidence and ethics. London: Pelican Books.
9, 12. Lưu Tô (2025). TP. HCM: Ô nhiễm tăng cao, cần triển khai cấp bách các giải pháp cải thiện chất lượng không khí. https://moitruong.net.vn/tp-hcm-o-nhiem-tang-cao-cap-bach-trien-khai-giai-phap-cai-thien-chat-luong-khong-khi-89951.html
10. MacKerron, G., & Mourato, S. (2023). Happiness is greater in natural environments. Global Environmental Change, 85, 318-328.
11. Nguyễn Vỹ (2023). TP. HCM có khoảng 70% diện tích bị ngập do biến đổi khí hậu vào năm 2050. https://danviet.vn/tphcm-co-khoang-70-dien-tich-bi-ngap-vi-bien-doi-khi-hau-den-nam-2050-20231110142155607-d1128404.html
14. Phòng Cải cách hành chính – Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh. (2025). Nhiệm vụ trọng tâm của Thành phố Hồ Chí Minh nhằm cải thiện Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2025. https://sonoivu.hochiminhcity.gov.vn/web/snv/-/nhiem-vu-trong-tam-cua-thanh-pho-ho-chi-minh-de-cai-thien-chi-so-chi-so-hieu-qua-quan-tri-va-hanh-chinh-cong-cap-tinh-papi-nam-2025
15. Bài viết trích một phần từ Kết quả nghiên cứu đề tài Khoa học cấp cơ sở của Học viện Chính trị khu vực II năm 2026, chủ đề: “Tổ chức hạnh phúc: Thực trạng và giải pháp – Nghiên cứu trường hợp tại Học viện Chính trị khu vực II” do TS. Phạm Thị Thuý chủ nhiệm.
Tài liệu tham khảo:
1. Quốc hội (2023). Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Quốc hội (2025). Nghị quyết 260/2025/QH15 ngày 11/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Lê Minh Hưng (2026). Phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Lễ phát động phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026-2030”. TP. Hồ Chí Minh: Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương.
4. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I (2025-2030). https://www.hcmcpv.org.vn/tu-lieu/van-kien-dai-hoi-dai-bieu-dang-bo-tphcm-lan-thu-i-nhiem-ky-2025-2030/nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-dang-bo-thanh-pho-ho-chi-minh-lan-thu-i-nhiem-ky-2025-2030-1491379149
5. Wilkinson, R., & Pickett, K. (2018). The inner level: How more equal societies reduce stress, restore sanity and improve everyone’s well-being. London: Allen Lane.
Cận thị còn là hiện tượng xã hội
Theo TS xã hội học, thạc sĩ tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, cận thị không chỉ là vấn đề y khoa mà còn là một hiện tượng xã hội. Việc ngày càng nhiều trẻ mắc tật khúc xạ, nhất là cận thị, phản ánh sự thay đổi trong cách học tập, sinh hoạt hằng ngày. Bà nhận định, đô thị hóa, chuyển đổi số trong giáo dục, áp lực học tập và nếp sinh hoạt gia đình đang khiến trẻ học tập, giải trí, giao tiếp đều qua thiết bị điện tử, trong khi thời gian vận động ngoài trời, tiếp xúc thiên nhiên ngày càng ít.
Đáng lo, nhiều trẻ tiếp cận thiết bị điện tử từ rất sớm, khi còn đang bò, bế ngửa, ăn dặm đã được người lớn cho xem điện thoại để dỗ ăn, dỗ khóc. Điều này cho thấy nguy cơ cận thị liên quan chặt chẽ nếp sinh hoạt trong từng gia đình.
Tuy nhiên, bà Thúy nhấn mạnh: "Không thể đổ lỗi cho công nghệ và cũng không thể cấm trẻ dùng công nghệ. Vấn đề là gia đình, nhà trường chưa hướng dẫn đủ kỹ năng sử dụng thiết bị số an toàn, hiệu quả". Bà lưu ý, khi trẻ lệ thuộc vào điện thoại, hệ lụy không dừng ở sức khỏe đôi mắt mà còn có thể tác động đến sức khỏe tinh thần.
Ở góc độ tâm lý học, nghiên cứu sinh, thạc sĩ Nguyễn Hải Uyên, Hội Tâm lý trị liệu VN, cho biết thiết bị điện tử đã trở thành phương tiện học tập, làm việc, giao tiếp và kết nối xã hội. Không nên xem màn hình là "kẻ xấu", điều cần quan tâm là cách trẻ sử dụng thiết bị và khả năng tự dừng lại.
Bà Uyên phân tích trẻ dễ bị cuốn vào thiết bị số vì các ứng dụng duy trì sự chú ý bằng thông báo, lượt thích, video ngắn, nội dung cá nhân hóa. Trong khi đó, vùng não kiểm soát hành vi và tự chủ của trẻ vẫn đang phát triển nên các em khó dừng lại hơn người trưởng thành.
Ngoài ra, thiết bị số cũng đáp ứng những nhu cầu tâm lý có thật như giải trí, kết nối bạn bè, giảm căng thẳng. Nếu các nhu cầu này chưa được đáp ứng ngoài đời sống, trẻ càng dễ gắn bó với màn hình. Khi điện thoại thường xuyên được dùng để dỗ trẻ lúc buồn, khóc, chán hoặc quấy, trẻ sẽ dần học rằng màn hình là cách nhanh nhất để điều chỉnh cảm xúc.
Người lớn phải làm gương
Từ góc độ gia đình, TS Thúy cho rằng để giảm cận thị, cha mẹ cần làm gương trong sử dụng thiết bị điện tử an toàn, dành thời gian chơi với con ngoài trời, đưa con đi khám mắt định kỳ và quan tâm bữa ăn của trẻ.
Còn theo bà Uyên, không nên cấm tuyệt đối trẻ sử dụng điện thoại vì có thể tăng tò mò hoặc gây xung đột. Giải pháp hiệu quả hơn là cha mẹ cùng con xây dựng nguyên tắc rõ ràng, không dùng thiết bị điện tử trong bữa ăn, trước giờ ngủ. "Nếu người lớn luôn cầm điện thoại nhưng lại yêu cầu con không dùng điện thoại thì trẻ sẽ rất khó hợp tác", bà nói.
Bà Uyên khuyên cha mẹ cần giúp trẻ tạo những "điểm dừng". Sau 30 - 45 phút học hoặc chơi trên màn hình, trẻ nên đứng dậy, vận động vài phút, nhìn xa hoặc ra ngoài trời. Trẻ cần hoạt động thay thế đủ hấp dẫn như chơi thể thao, gặp bạn bè, khám phá sở thích mới.
Phòng ngừa cận thị: chuyện không của riêng ai
Theo TS Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, phòng ngừa cận thị là câu chuyện đa ngành. Ở nhà trường, cần rà soát thời khóa biểu, giảm áp lực học tập, bảo đảm học sinh có thời gian hoạt động ngoài trời, nghỉ ngơi, thư giãn; cần cân nhắc việc sử dụng thiết bị công nghệ trong dạy học, tránh chạy theo chuyển đổi số hay ứng dụng AI mà bỏ quên sự cân bằng trong học tập và vui chơi của trẻ.Đồng thời, ngành giáo dục cần cân đối thời gian, lượng kiến thức, cách dạy và cách học; ngành y tế cần tăng cường phối hợp ngành giáo dục khám, sàng lọc thị lực, truyền thông cho phụ huynh, học sinh. Ở góc độ quản lý nhà nước, cần tạo đủ môi trường vui chơi cho trẻ như công viên, cây xanh, sân chơi, khu thể thao cộng đồng để trẻ được vận động, tiếp xúc gần thiên nhiên.
PNO - Suốt nhiều thập niên, thông qua những trang viết đầy trăn trở, Báo Phụ nữ TPHCM đã trở thành không gian để chuyên gia, nhà quản lý và người dân tìm thấy nhau, lắng nghe, đồng hành để cùng chia sẻ, hiến kế gom góp yêu thương, thắp lên ngọn lửa hạnh phúc cho biết bao tổ ấm.
Nơi những tâm hồn đồng điệu tìm thấy nhau
Nhìn lại hành trình gần 20 năm đồng hành cùng Báo Phụ nữ TPHCM, tiến sĩ xã hội học, thạc sĩ tâm lý trị liệu Phạm Thị Thúy - giảng viên Học viện Chính trị Khu vực II - xúc động cho biết bà có rất nhiều kỷ niệm và tình cảm với tờ báo.
 |
| Tiến sĩ Phạm Thị Thúy tham gia chia sẻ tại talk show Mình là của nhau của Báo Phụ nữ TPHCM - Ảnh: Nhã Chân |
“Bài viết đầu tiên của tôi là những chia sẻ về việc nuôi dạy con; sau đó mở rộng sang các đề tài về hôn nhân gia đình, vai trò của phụ nữ, bình đẳng giới… Điều tôi nhớ nhất có lẽ là loạt bài về cô bé bị xâm hại ở Cà Mau. Tôi rất xúc động khi phóng viên của báo đã về tận quê nhà cô bé ấy, rồi lại đồng hành cùng người mẹ kêu cứu, phối hợp chặt chẽ với các luật sư, chuyên gia tâm lý để vực dậy tinh thần cho gia đình… Khi đó, tôi được phóng viên phỏng vấn lấy ý kiến và có cơ hội gặp gỡ người mẹ tội nghiệp…” - tiến sĩ Phạm Thị Thúy kể.
Thông qua những trang viết, sự kết nối không khoảng cách đã biến những kiến thức, kỹ năng, thông tin… thành dòng nước mát lành, tưới tắm những góc khuất của đời sống hôn nhân. Như trong bài báo Mong manh ngưỡng giữ ngưỡng buông, những chia sẻ của bà Thúy đã cứu vãn một gia đình bên bờ vực đổ vỡ. Bạn đọc năm ấy đã gọi điện trong nước mắt để cảm ơn vì may mắn đọc được bài viết, được kết nối tham vấn kịp thời nên đã không quyết định vội vã.
Còn đối với thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Tâm - người sáng lập Trung tâm Đào tạo và Ứng dụng tâm lý Hồn Việt, ủy viên Ban Chấp hành Hội Tâm lý học TPHCM - mỗi khi nhắc đến “mái nhà” Báo Phụ nữ TPHCM, lòng bà lại thổn thức. Đó là ký ức về những cuộc gọi từ phóng viên để phỏng vấn gấp… lúc nửa đêm hay khi bà đang trên đường công tác, là những lần tham gia chương trình của báo và nhận được nhiều câu hỏi thú vị từ khán giả… Đặc biệt, bà nhớ mãi một món quà nhỏ của báo: chiếc hộp kim chỉ - một món quà tình cảm và… rất phụ nữ.
“Dù chỉ là món quà đơn sơ nhưng tôi cảm nhận được sự tinh tế, chu đáo và đầy nữ tính của báo. Tôi vẫn dùng tới nay, đã mười mấy năm rồi” - bà Tâm chia sẻ.
 |
| Bác sĩ Lan Hải (hàng đầu, bìa trái) cùng ê kíp thực hiện chương trình Mình là của nhau của Báo Phụ nữ TPHCM - Ảnh: Nguyễn Quang |
Cho đi là nhận lại
Đánh giá Báo Phụ nữ TPHCM là một tờ báo trí tuệ, giàu cảm xúc, nhân văn, luôn nắm bắt được hơi thở của thời đại và là tiếng lòng của nữ giới, thạc sĩ Nguyễn Thị Tâm bộc bạch chính bà cũng nhận lại được rất nhiều giá trị trong suốt những năm tháng đồng hành.
“Qua những tình huống thực tế của độc giả cũng như các câu hỏi phỏng vấn từ phóng viên, tôi học hỏi được rất nhiều. Việc này thúc đẩy tôi nghiên cứu, đào sâu những mảng đề tài mới, nắm bắt các vấn đề nổi cộm trong đời sống xã hội. Nhiều người nói với tôi rằng nhờ đọc những điều tôi chia sẻ trên Báo Phụ nữ TPHCM mà cuộc sống của họ đã chuyển hóa mạnh mẽ. Đó là niềm hạnh phúc và cũng là động lực để tôi bền bỉ đồng hành cùng báo” - bà Tâm chia sẻ.
 |
| Thạc sĩ Nguyễn Thị Tâm nhớ mãi những cuộc trả lời phỏng vấn Báo Phụ nữ TPHCM lúc nửa đêm hay khi bà đang ở lưng chừng núi - Ảnh do nhân vật cung cấp |
Ở một góc nhìn khác, thạc sĩ Phạm Chánh Trung - Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM - cho rằng, giá trị lớn nhất tờ báo mang lại là tinh thần đồng hành. Với cương vị một nhà quản lý, ông mang đến những thông tin, kiến thức và định hướng chính sách thông qua các trang viết nhưng chính thực tế cuộc sống mà các phóng viên gợi mở lại giúp ông nhìn thấy rõ hơn những nút thắt cần tháo gỡ.
Cũng theo ông Trung, những câu chuyện nhân văn được Báo Phụ nữ TPHCM truyền tải còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của tổ ấm. Một mái nhà trước hết phải được vun đắp từ tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm giữa các thành viên.
Nhã Chân
|
“Qua quá trình đồng hành cùng Báo Phụ nữ TPHCM, chúng tôi có thêm cơ hội nhìn thấy những góc khuất rất thật của đời sống gia đình. Có những điều trên báo cáo chỉ là con số khô khan nhưng khi đặt vào câu chuyện của một gia đình cụ thể, chúng trở nên gần gũi và cần được quan tâm. Từ đó, những người làm công tác dân số như chúng tôi điều chỉnh cách tiếp cận: không chỉ tuyên truyền một chiều về lợi ích mà đồng hành, thấu hiểu để các gia đình an tâm khi thực hiện mong muốn chính đáng của mình”. Thạc sĩ Phạm Chánh Trung |
Gặp nhau trên mặt báo, cùng xây dựng cộng đồng tử tế
Báo Phụ nữ TPHCM đã trở thành người bạn đồng hành, mái nhà của nhiều thế hệ độc giả. Với chị Đào Thị T.L. (SN 1982, giám đốc nhân sự một công ty nước ngoài), tờ báo này là mảnh ký ức đẹp từ thời sinh viên. Thuở ấy, cô gái miền Trung nghèo khó sẵn sàng nhịn ăn sáng để dành tiền mua từng số báo, lưu giữ cẩn thận như kho báu.
Bước vào đời sống hôn nhân, từng bị chồng bạo hành, chị rất hoang mang. Trong những đêm dài chông chênh, “báo đã cứu rỗi tôi” - chị nói. Sau biến cố, chị liên hệ với Báo Phụ nữ TPHCM, mong muốn kết nối những phụ nữ cùng cảnh ngộ để cùng sẻ chia và chữa lành. Đây cũng là mong muốn của chị Đ.U.T. (SN 1989) - một trí thức cũng từng mất 3 năm mới thoát khỏi “ngục tù” bạo hành. Và mới đây, hành trình ấy còn nhận được sự ủng hộ từ chị N.T.D. (SN 1983) - người từng mang trong mình những vết sẹo vô hình do bạo hành tinh thần. Từ những người đồng cảnh ngộ biết nhau trên mặt báo, họ từng bước xây dựng một cộng đồng tử tế, cùng nâng đỡ nhau viết tiếp những chương đời bình yên.
Thùy Dương (ghi)
Cầu nối giữa chính sách và đời sống
Đồng hành cùng Báo Phụ nữ TPHCM trong nhiều chuyên đề, chương trình về dân số, thạc sĩ Phạm Chánh Trung đánh giá, tờ báo vừa gắn kết người với người vừa là chiếc cầu nối giữa chính sách và đời sống; giữa cơ quan quản lý, chuyên gia với cộng đồng.
 |
| Thạc sĩ Phạm Chánh Trung tham gia một hội thảo do Báo Phụ nữ TPHCM tổ chức - Ảnh: Thành Lâm |
Ông nhìn nhận: “Những tuyến bài, chương trình và hoạt động của Báo Phụ nữ TPHCM đã góp phần định hình nhận thức tích cực về gia đình, tôn vinh vai trò của phụ nữ cũng như đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tiến trình xây dựng một xã hội phát triển. Đặc biệt, trong bối cảnh công tác dân số hiện nay đang hướng tới mục tiêu khuyến sinh, chúng ta cần một cách tiếp cận mới: không tạo áp lực, không áp đặt mà phải tạo môi trường thuận lợi để mỗi gia đình có thể đưa ra sự lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh của mình. Việc làm nổi bật các giá trị cốt lõi của gia đình, lan tỏa tình yêu thương và ý nghĩa của việc nuôi dưỡng thế hệ tương lai vô cùng cấp thiết. Đó cũng là những dấu ấn ý nghĩa báo đã đồng hành và đạt được cùng ngành dân số trong thời gian qua. Có thể nói, từ mái nhà Báo Phụ nữ TPHCM, hàng triệu mái ấm khác đã được vun bồi, tiếp lửa và phát triển vững bền”.
Cát Quân (ghi)
Nguồn: https://tuoitre.vn/phunuonline/thuong-nhau-chung-mot-mai-nha-a1585910.html#mr056v6oduv7dhpwryr
